Historia Oddziału

A TO BYŁO TAK …

Idea powołania we Wrocławiu Oddziału PTTK, który skupiałby Koła Zakładowe z większych zakładów pracy Dzielnicy Fabryczna zrodziła się wśród aktywu turystycznego zgrupowanego wokół Zarządu Okręgu PTTK, Komitetów Kultury Fizycznej i Turystyki Województwa i Dzielnicy Fabryczna, a przede wszystkim zaś Oddziału Zakładowego PTTK „Elwro”.

Na konferencji sprawozdawczo – wyborczej w dniu 14 kwietnia 1967 r. zgłoszony został formalny wniosek o przekształceniu się w Międzyzakładowy Oddział PTTK. Wniosek zyskał akceptację delegatów, podjęto odpowiednią uchwałę i wybrano Zarząd Oddziału w składzie: Witold Prelicz – prezes; Jan Kaczmarz i Kazimierz Maczuga – wiceprezesi; Henryk Kubisz – sekretarz; Barbara Książek – skarbnik; Henryk Suder i Bogdan Majewski – członkowie Prezydium; Jerzy Markiewicz – członek Zarządu. Do Zarządu tego postanowiono dokooptować jeszcze przedstawicieli zainteresowanych Kół PTTK z zakładów pracy dzielnicy.

Na tak przygotowanym gruncie, do należącego do „Elwro”, a mieszczącego się przy ul. Krupniczej 15 – Klubu „Olimpijczyka”, została zwołana na dzień 30 maja 1967 r. konferencja inaugurująca powstanie nowego Oddziału. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele Kół PTTK z 12 zakładów: Dolnośląskiego Przedsiębiorstwa Robót Sanitarnych, Elektronicznych Zakładów Naukowych, Spółdzielni Pracy „PALART”, Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego – WSK 2, Państwowej Fabryki Wagonów „Pafawag”, Dolnośląskich Zakładów Wytwórczych Maszyn Elektrycznych „Dolmel”, Wrocławskich Zakładów Materiałów Ogniotrwałych, Kolejowych Zakładów Zabezpieczenia Ruchu i Łączności, Zakładów Mięsnych, Fabryki Maszyn Rolniczych „Archimedes”, Zakładów Metalowych „Pilmet” i WROFAS. Na konferencji tej, przedstawiona przez Prezesa Zarządu Oddziału Witolda Prelicza idea utworzenia pierwszego w Polsce „Międzyzakładowego Oddziału PTTK”, zyskała również poparcie przedstawicieli zaproszonych Kół PTTK. Do składu Zarządu Oddziału dokooptowano jeszcze 5 przedstawicieli Kół PTTK: Józefa Iwana z „Archimedesa”, Władysława Mianowskiego z „Dolmelu”, Janusza Hilgerta z „Pilmetu” oraz Jerzego Kruka i Kazimierza Mszycę z „Pafawagu”. Dzień ten uznaje się za datę powstania Oddziału.

Decyzja o powołaniu Oddziału Międzyzakładowego cieszyła się poparciem Zarządu Okręgu PTTK, Dzielnicowego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki, Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław Fabryczna, Ośrodka Sportu i Turystyki i … chyba także PZPR. Poparcie to przynajmniej w początkowym okresie nie było tylko słownym; przybierało formę materialną (lokal dla Biura Oddziału) i finansową (środki na sprzęt, dofinansowanie imprez turystycznych). Jednak i wówczas życie działaczy nie było sielanką i zdarzały się przypadki „karania za nieposłuszeństwo”.

Początek działalności Oddziału zdominowały głównie sprawy organizacyjne. Z Oddziału Wrocławskiego PTTK przejętych zostało 11 kół: 8 kół zakładowych – z Pafawagu, Dolmelu, Archimedesa, Pilmetu, Fabryki Urządzeń Mechanicznych, Hutmenu, Wrocławskich Zakładów Materiałów Ogniotrwałych, Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego, 2 szkolne koła – z ZSZ Pilmet i Elektronicznych Zakładów Naukowych oraz koło środowiskowe z Garnizonowego Klubu Oficerskiego. Pod koniec 1967 r. powołano też pierwsze komisje statutowe: Kół Zakładowych, Turystyki Górskiej, Narciarskiej, Kolarskiej, Motorowej, a także Koło Organizatorów Turystyki.

W okresie pierwszej kadencji, w skład władz Oddziału wchodzili w większości działacze z Elwro, jednak zdecydowanie dominowała osobowość, inicjatywa i działalność prezesa Witolda Prelicza – realizatora koncepcji powstania Oddziału, ale przede wszystkim turysty i krajoznawcy, przewodnika i instruktora. To on, stojąc na czele Zarządu Oddziału, znajdował działaczy do pracy społecznej – był organizatorem wycieczek szkoleniowych dla uczestników licznych, prowadzonych przez Oddział głównie na terenie zakładów pracy kursów organizatorów turystyki.

Następuje prężny rozwój. Z informacji przygotowanej na I Zjazd Sprawozdawczy, który odbył się 19 lutego 1968 r. w Klubie „Elwro” przy ul. Krupniczej 15 wynika, że Oddział zrzeszał blisko 1000 członków w 20 kołach zakładowych i szkolnych dzielnicy Fabryczna. Od początku działalności, przez Oddział i poszczególne koła zostało zorganizowanych 321 wycieczek i innych imprez turystycznych. Wzięło w nich udział przeszło 11 tysięcy osób.

W zamiarach inicjatorów powołania Międzyzakładowego Oddziału PTTK leżało przede wszystkim zwiększenie aktywności zakładowych kół PTTK i ukierunkowanie ich działania na wspólną ze Związkami Zawodowymi, organizację wypoczynku załóg zakładów pracy dzielnicy.

Stało się jednak inaczej. To właśnie młodzież szkół średnich dzielnicy stała się uczestnikiem, a później realizatorem działalności programowej Oddziału. Młodzież dominowała, tworzyła koła i kluby, często konkurencyjne wobec siebie. Stanowiła też większość uczestników kursów i wycieczek szkoleniowych prowadzonych przez Witolda Prelicza i Waleriana Żukowskiego. Dla usprawnienia działalności grupy młodych turystów: „Felicjanie”, „Grzdyle” i „Szarotki” łączą się w dniu 16 maja 1968 r. w Młodzieżowy Klub Turystyczny „Ślężanie”. Jednak duża liczba młodych, zapalonych działaczy – chcących realizować kolejne swoje pomysły i ambicje, prowadzi również do podziałów: w grudniu 1969 r. z MKT „Ślężanie” – wydziela się Klub Turystyki Młodzieżowej „Grzdyle”.

W październiku 1970 r. z inicjatywy aktywu turystycznego absolwentów Technikum Chemicznego powstaje Klubu Turystyki Pieszej „Krajobrazy”. W latach kolejnych powstaje wiele nowych kół – zakładowych (w roku 1968 – Dolpima, Zakłady Mięsne, Transbud, Fadroma, Weltex; w 1969 – Bacutil, Zakłady Garbarskie; w 1970 – INCO; w 1972 – Wrocławska Spółdzielnia Ogrodnicza; w 1976 – Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni; w 1983 – Wrocławski Kombinat Budowlany; w 1984 – Miejski Zarząd Ulic i Mostów; w 1985 – Chemizola), przy Domach Kultury (w roku 1968 – Pilczyce, Kozanów, Muchobór, Maślice; w 1976 – Leśnica – Zamek; w 1984 – Popowice), w innych instytucjach (w roku 1977 – Dzielnicowa Biblioteka Publiczna; w 1984 – Przedsiębiorstwo Gospodarki Turystycznej „Odra”, Ośrodek Sportu i Turystyki w Środzie Śląskiej; w 1985 – Urząd Dzielnicowy Wrocław Fabryczna), czy też przy parafiach (1984 – Parafia Św. Elżbiety i Św. Karola Boromeusza). Działalność wielu z tych kół zależała często od jednego człowieka, stąd jej efekty trudno było dostrzec, a żywot tych kół był krótki.

Widząc potrzebę usprawnienia przekazywania z Zarządu Oddziału przydatnych kołom i klubom informacji, już w styczniu 1969 r. ukazuje się pierwszy numer Biuletynu Informacyjnego Oddziału, redagowany przez Biuro Oddziału. Dzięki uprzejmości kierownictwa Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław Fabryczna, przy wydawaniu Biuletynu korzystano z urządzeń powielaczowych DRN. Zmiana siedziby Oddziału (kwiecień 1970 r.), zmiana na stanowisku kierownika Biura Oddziału oraz zmiany w składzie Zarządu Oddziału przyczyniły się do zaprzestania wydawania Biuletynu. Wydawanie „Biuletynu Informacyjnego” wznowiono dopiero w czerwcu 1997 r. w oparciu o Uchwałę XVI Zjazdu Sprawozdawczo – Wyborczego Oddziału. To wydawnictwo, ukazujące się w miarę potrzeby (zasadniczo w cyklu miesięcznym), ma za zadanie przekazywanie członkom i sympatykom PTTK zrzeszonym w ogniwach naszego Oddziału wiadomości o pracach, zadaniach i problemach Towarzystwa, a w szczególności Oddziału Wrocław Fabryczna oraz mogące im się przydać informacje turystyczne. Dla kół i klubów ma być również swego rodzaju trybuną, z której mogą opowiedzieć o sobie, ale też wypowiedzieć się w sprawach ważnych dla PTTK i własnego środowiska.

Kolejne Zjazdy Sprawozdawcze i Sprawozdawczo – Wyborcze Oddziału służyły ocenom efektów pracy, chwaleniu się osiągnięciami, wytyczaniu zadań na przyszłość i poszukiwaniu najlepszych rozwiązań pozwalających na rozwój turystyki. Kolejne lata obfitowały w wydarzenia – są sukcesy i radości, są też zdarzenia wywołujące zadumę, a nawet smutek. Zmieniały się władze Oddziału (Listę Prezesów Oddziału, Oddziałowej Komisji Rewizyjnej i Oddziałowego Sądu Koleżeńskiego znajdziecie Państwo w dalszej części wydawnictwa). Podczas Zjazdu, który odbył się 23 marca 1970 r. można się było pochwalić tym, że Oddział liczył 1736 członków PTTK zrzeszonych w 57 kołach i klubach z 15 zakładów pracy. Dynamiczny rozwój zostaje jednak powstrzymany. Na dzień 20 lutego 1971 r. zostaje zwołany Zjazd Delegatów Kół PTTK przy Pafawagu. Uczestniczący w Zjeździe delegaci podejmują uchwałę o wyodrębnieniu się z Międzyzakładowego Oddziału PTTK i utworzeniu własnego – Zakładowego Oddziału PTTK. Efektem tej decyzji jest odpowiednie zmniejszenie się liczby członków w Międzyzakładowym Oddziale PTTK, a także ogniw. W 1978 r. wyodrębniają się jeszcze Oddziały Zakładowe PTTK – ELWRO i „Budowlani”.

Na kolejnym Zjeździe – 15 marca 1971 r., delegaci podjęli uchwałę o zmianie nazwy na Oddział Dzielnicowy PTTK Wrocław Fabryczna. Efektem tej samej Uchwały Zjazdowej było też powołanie w dniu 4 kwietnia komisji statutowych: opieki nad zabytkami, turystyki pieszej, turystyki górskiej, krajoznawczej i ochrony przyrody. Komisja Opieki nad Zabytkami, jeszcze w roku swego powstania, wspólnie z Komisją Zarządu Okręgu PTTK obejmuje opieką zespół Parku Szczytnickiego, w tym również XVI-wieczny modrzewiowy Kościółek p. w. Św. Jana Nepomucena, znajdujący się na terenie Parku. W okresie późniejszym, działając już jako Klub Społecznych Opiekunów Zabytków, jest organizatorem wielu wystaw. Przygotowuje też liczne wydawnictwa poświęcone historii i ochronie zabytków. Za opracowanie jednego z nich – „Kroniki Historii Kościółka w Parku Szczytnickim”, zdobywa w 1980 r. I miejsce w I Krajowym Konkursie Prezentacji Dorobku Społecznych Opiekunów Zabytków.

W 1973 r., w ramach obchodów stulecia turystyki, za dotychczasową pracę Zarząd Okręgu wyróżnia Oddział „Dyplomem uznania”. Wtedy też 19 członków Oddziału zostało uhonorowanych Odznaką „100-lecia Zorganizowanej Turystyki w Polsce”. 20 lipca tegoż roku umiera Witold Prelicz – prezes i jeden z inicjatorów powstania Oddziału.

W kolejnym roku chwałę Oddziałowi przyniosło zajęcie przez uczniów EZN Mera – Elwro I miejsca na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Wiedzy Krajoznawczej.

Władze Oddziału poszukiwały różnych możliwości pozwalających na pozyskiwanie środków finansowych. Możliwość taką dawało prowadzenie Biura Obsługi Ruchu Turystycznego Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna Rozpoczęło ono działalność w dniu 1 października 1977 r. w oparciu o uzyskane pozwolenie ZG PTTK z dnia 13.04. 1976 r. i działa do dziś.

W 1983 r. Klub Turystyki Górskiej „GRZDYLE” zostaje przekształcony w Dolnośląski Klub Górski. Powiązanie działalności Klubu (turystyka górska, szkolenia wspinaczkowe, alpi­nizm) z działalnością gospodarczą w postaci świadczenia usług wysokościowych, przy poparciu Zarządu Oddziału, szczególnie zaś Jana Barcia, doprowadza do powstania Zakładu Usług Wysokościowych „ALPINAR”, działającego w oparciu o zezwolenie ZG PTTK z dnia 28.07.1981 r. W latach 1983 – 1989 rosły dochody Oddziału z tytułu świadczonych usług wysokościowych. Ich apogeum miało miejsce w latach 1986 – 1987, co pozwalało na znaczące dofinansowywanie działalności programowej, imprez turystyki kwalifikowa­nej, a nawet wypraw trekkingowych poza granice kraju (Riła, Dolo­mity, Tatry Słowac­kie, Himalaje, Góry Ameryki Północnej). Jednak zmiany systemowe początku lat dziewięć­dziesiątych, oddziaływnie warunków rynkowych na zakres i dziedziny dzia­łalności PTTK, miały swój wpływ także na działalność gospodarczą Oddziału. Silna kon­ku­rencja, głównie ze strony byłych działaczy Dolnośląskiego Klubu Górskiego oraz zmiana koniunktury zmusiły Oddział do ograniczenia w 1993 r., a następnie stopniowej likwidacji działalności Zakładu Usług Wysokościowych.

Na X Zjeździe Oddziału, w dniu 3 lutego 1981 r., podjęte zostały dwie bardzo ważne uchwały: o przyjęciu przez Oddział imienia Witolda Prelicza oraz o ustanowieniu Odznaki „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna”

Pierwsze Odznaki „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna” wręczono w dniu 16 marca 1985 r. na XII Zjeździe Sprawozdawczo – Wyborczym Oddziału. Otrzymali je:

– w stopniu złotym: Jan Barć, Marianna Jaje, Urszula Kawińska, Edward Łuczak, Władysław Mianowski, Bogusław Modelski, Stanisław Nosol, Wojciech Radliński, Waldemar Szafrański, Marek Szot, Janusz Zakrzewski, Mieczysław Zandberg, Stanisław Ziobro, Eugeniusz Żur.

– w stopniu srebrnym: Janusz Chrzan, Edward Dudek, Bronisław Jaje, Zenon Kałużny, Adam Klekot, Krzysztof Miklus, Władysława Plaminiak, Marek Sroczyński.

– w stopniu brązowym: Zofia Albrecht, Elżbieta Banach, Grażyna Biernat, Daniel Milczarski, Maria Modelska, Krystyna Ożóg, Maria Radomska, Małgorzata Rudziak, Gabriela Sikora, Piotr Staniów.

21 marca 1983 r. na XI Zjeździe Sprawozdawczym za zasługi w upowszechnianiu krajoznawstwa i turystyki Oddział zostaje wyróżniony „Złotą Honorową Odznaką PTTK” (legitymacja nr 8067 z dnia 09.03.1983 r.).

Kolejne wyróżnienia jakie Oddział otrzymuje to przyznany przez Komisję Kół i Oddziałów Zakładowych ZG PTTK medal „Za zasługi dla turystyki zakładowej” (20.04.1987 r.) oraz otrzymane dnia 09.04.1989 r. na Zjeździe Sprawozdawczym: Złota Odznaka „Zasłużony dla Województwa Wrocławskiego i Miasta Wrocławia” i Złota Odznaka Towarzystwa Miłośników Wrocławia. Na Zjeździe tym Oddział otrzymał Sztandar.

Kolejnym smutnym wydarzeniem była w dniu 18 stycznia 1987 r. śmierć Jana Barcia – długoletniego głównego księgowego Oddziału, członka Prezydium Oddziału, zwolennika i głównego inicjatora poszerzenia działalności gospodarczej w zakresie usług wysokościowych, ale też i przyjaciela wszystkich turystów (zwanego po prostu PANEM JANEM).

Po dokonaniu w Sądzie Wojewódzkim w dnia 28 czerwca 1991 r. wpisu do „Rejestru Stowarzyszeń”, Oddział PTTK Wrocław Fabryczna im. Witolda Prelicza uzyskuje osobowość prawną.

Uroczyste obchody XXX-lecia Oddziału Wrocław Fabryczna miały miejsce 18 października 1997 r. w Wojnowicach. Przy ognisku spotkali się turyści, których losy związane były z Oddziałem od samego początku, ci którzy dołączyli doń w trakcie jego dziejów, ale też i ci, którzy pierwszy raz posłyszeli, że taki Oddział istnieje. Prawdziwa sztafeta pokoleń.

W trakcie imprezy osoby pracujące na rzecz Oddziału uhonorowano Złotymi, Srebrnymi i Brązowymi Odznakami „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna”. Wielu działaczom wręczono też listy gratulacyjne i nagrody książkowe.

27 lutego 1999 r. odbył się XVII Nadzwyczajny Zjazd Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna, który, zatwierdził regulamin tytułu „Członek Honorowy Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna” i podjął uchwałę o nadaniu tytułu „Członek Honorowy Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna” Władysławowi Mianowskiemu, Walerianowi Żukowskiemu i Krzysztofowi Białobłockiemu (ten ostatni w dniu 24.03.2000 r. zrezygnował z tytułu). Kolejny Zjazd nadał tę godność Urszuli Kawińskiej i Karolowi Dykiertowi.

I jeszcze jedno bardzo ważne wydarzenie: XV Walny Zjazd PTTK nadał godność Członka Honorowego PTTK Władysławowi Mianowskiemu, związanemu z Oddziałem od samego początku.

 

Oddzielną część tej historii poświęcamy siedzibom Oddziału.

Pierwsza – tymczasowa siedziba Oddziału, mieściła się przy Klubie „Elwro”, lecz już w czerwcu 1968 r. Biuro Oddziału zostaje przeniesione do nowego lokalu w budynku DRN Wrocław Fabryczna – Sukiennice 10 pokój 312. Kierownikiem Biura został popularny w środowisku turystów Wrocławia Walerian Żukowski – organizator imprez, przodownik i przewodnik (znany jako „WALDEK”).

Dwa lata później – 18 kwietnia 1970 roku siedziba Oddziału zostaje przeniesiona do samodzielnego, większego pomieszczenia przy ul. Szczęśliwej 19. Pozyskanie tego lokalu pozwoliło na zapewnienie pomieszczeń dla spotkań szkoleniowych MKT Ślężanie, dla wypożyczalni sprzętu turystycznego i dla Biura Oddziału.

Kolejna siedziba – to lokal przy ul. Wita Stwosza 15, do którego przeniesiono Biuro Oddziału 11 września 1972 r.

27 sierpnia 1984 r. Zarząd Oddziału podejmuje uchwałę o zakupie lokalu przy ul. Kościuszki 13/5. Zakupiono go w 1985 r. i przeniesiono tam Biuro Oddziału. Natomiast lokal przy ul. Wita Stwosza 15 pozostał siedzibą BORT Oddziału Wrocław Fabryczna. Jednak w dniu 31 stycznia 1997 r., na skutek decyzji Urzędu Miasta Wrocławia Oddział musi opuścić ten lokal.

I wreszcie w grudniu 1997 r. Zarządy Oddziałów PTTK Wrocław Fabryczna i Wrocław Krzyki zawarły porozumienie o współpracy swoich BORT w lokalu przy placu Dominikańskim (przejście podziemne) we Wrocławiu. Współpraca ta trwała od stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2001 r., kiedy to znów na skutek decyzji administracyjnej – BORT musiał opuścić lokal.

Obecnie siedzibą Biura Obsługi Ruchu Turystycznego Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna jest siedziba Oddziału przy ul. Kościuszki 13/5.

AUTORYTETY

I. Odeszli na wieczną wędrówkę

Witold Prelicz – pierwszy Prezes i Patron Naszego Oddziału

3 lutego 1981 roku podczas Walnego Zjazdu Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna jeden z delegatów w imieniu aktywu turystycznego Oddziału zgłosił następujący wniosek: „Wnioskuję, by nasz Oddział PTTK przyjął imię Witolda Prelicza…”. Wniosek został przyjęty jednogłośnie.

Rodowód obecnego Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna sięga roku 1965. Powołano wówczas zakładowy Oddział PTTK przy WZE „Elwro”. Jednym z jego założycieli był mgr inż. Witold Prelicz – z zawodu mechanik, z zamiłowania turysta – krajoznawca, niestrudzony podróżnik.

Urodził się 3 września 1922 r. W wieku 16 lat należał do Podolskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego. Zanim został prezesem pierwszego w Polsce Międzyzakładowego Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna, przekształconego z Oddziału Zakładowego „Elwro”, miał już bogato zapisaną kartę działacza turystyczno – krajoznawczego. W latach 1947 – 1951 był organizatorem wycieczek i działalności turystycznej w Powiatowym Zarządzie Drogowym we Wrocławiu. Z chwilą powstania PTTK w 1950 r., został jego członkiem. Od 1953 r. do końca swych dni pełnił społecznie szereg funkcji w Towarzystwie. W latach 1953 – 1955 był członkiem współzałożycielem Okręgowej Komisji Turystyki Pieszej we Wrocławiu. Gdy w Oddziale Wrocławskim powstała Sekcja Górska, która w 1956 r. została przekształcona w Komisję Turystyki Górskiej, nie zabrakło w niej Witolda Prelicza. W latach 1959 – 1962 był członkiem Prezydium Zarządu Oddziału Wrocławskiego PTTK, a w latach 1965 – 1967 był członkiem Sądu Koleżeńskiego tegoż Oddziału. Od początku swej działalności w Towarzystwie pasjonował się krajoznawstwem. Podczas IV Krajowej Narady Aktywu Krajoznawczego w grudniu 1962 r. został wybrany członkiem prezydium Komisji Krajoznawczej ZG PTTK. O aktywności Witolda Prelicza świadczy również fakt, iż przez kilka lat był członkiem Prezydium Dzielnicowego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki Wrocław Fabryczna, członkiem Komisji kwalifikacyjno – egzaminacyjnej Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki we Wrocławiu oraz sekretarzem Koła Przewodników Terenowych przy Oddziale Wrocławskim PTTK. W Międzyzakładowym Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna był prezesem w latach 1967 – 1970 i od roku 1972 do śmierci, a w międzyczasie członkiem Zarządu Oddziału.

Krajoznawstwo było jego pasją. Był autorem szeregu publikacji i autorytetem w takich tematach jak: pręgierze i krzyże pokutne na Dolnym Śląsku, działalność i twórczość Marcina Willmana, budownictwo drewniane i cysterskie. Wraz ze Zbigniewem Szkolnickim i Jerzym Kowalowem w 1970 r. rozpoczął wydawanie „Informatora Krajoznawczego” – jedynego w PTTK wydawnictwa regionalnego o charakterze ciągłym, całkowicie poświęconego krajoznawstwu. Był jednym z twórców Seminariów Krajoznawczych i trzykrotnie ich kierownikiem. Jako wykładowca i niestrudzony prelegent na licznych kursach wyszkolił całe szeregi organizatorów turystyki i przewodników. Posiadał bogate zbiory fotografii i materiałów krajoznawczo – turystycznych. Szczególnie upodobał sobie zbieranie znaczków z imprez turystycznych. Stale podnosił swoje kwalifikacje turystyczno – krajoznawcze. Przodownik GOT, instruktor krajoznawstwa, przewodnik sudecki, przewodnik terenowy I klasy to tylko niektóre z posiadanych uprawnień. Uprawiał szereg dyscyplin turystycznych, zdobył różne stopnie OTP, GOT, NON, ŻOT, KOT, OTZZ i Turysta ZSRR. Posiadał honorowe członkostwo MKT „Ślężanie” i WKW „Wiadrus”. Za swoją działalność został odznaczony: Złotą Odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki”, „Złotą Honorową Odznaką PTTK”, odznaką „Budowniczy Wrocławia”, Złotą Odznaką TKKF, Złotą Honorową Odznaką Oddziału Wrocławskiego PTTK, dwukrotnie Odznaką „Honorowy Turysta Dolnego Śląska”. Oprócz turystyki krajowej uprawiał krajoznawstwo wielu innych krajów na całym świecie. Przed swoją śmiercią przebywał w krajach Ameryki Południowej. Był niestrudzonym gawędziarzem, człowiekiem przystępnym, skromnym i życzliwym. Wiele czasu poświęcał młodzieży. Zarażał ją pasją do turystyki, umiłowaniem przyrody. Do wszystkich, a w szczególności do turystów zwracał się nie inaczej jak „per kolego”. Po powrocie z podróży do Ameryki Południowej planował odwiedzić jako podróżnik Indonezję. Niestety śmiertelna choroba uniemożliwiła realizację planów.

Zmarł 20 lipca 1973 r.

Jan Barć – przyjaciel Oddziału

Urodził się 19 grudnia 1920 r. w Zaborowie w powiecie strzyżowskim. Pochodził z rodziny chłopskiej. Szkołę podstawową ukończył w 1933 r., szkołę średnią (Liceum im. S. Konarskiego w Rzeszowie) w 1939 r. Okres okupacji hitlerowskiej spędził w rodzinnej wsi. W tym czasie był czynnym członkiem organizacji konspiracyjnej Bataliony Chłopskie, w których pełnił funkcję komendanta gminnego i szefa łączności międzyrejonowej w rzeszowskim obwodzie BCh.

Po wyzwoleniu podjął pracę w Wojewódzkim Zarządzie Związku „Samopomoc Chłopska” w Rzeszowie. W kwietniu 1946 r. przyjechał na „Ziemie Odzyskane”, gdzie podjął pracę jako księgowy w ZMW „Wici” w Bystrzycy Kłodzkiej. W latach 1947 – 1949 pracował również jako księgowy w Oddziale „Społem” w Bystrzycy Kłodzkiej, później w Oddziale Okręgowym „Społem” w Kłodzku i Wrocławiu.

W roku 1953 przeniósł się wraz z rodziną do Wrocławia. Do 1957 r. pracował jako zastępca głównego księgowego we Wrocławskich Zakładach Przemysłu Piekarskiego, następnie przeniósł się do wyodrębnionych zakładów piekarskich Wrocławskich Zakładów Pieczywa Cukierniczego, gdzie pracował jako zastępca głównego księgowego do 1964 r. W maju tegoż roku objął stanowisko głównego księgowego w PP „Motozbyt” we Wrocławiu. W opinii wystawionej przez PP „Motozbyt” czytamy: „Pracownik inteligentny, bardzo pracowity i rzetelny, posiada gruntowną znajomość zagadnień finansowo – księgowych i wieloletnie doświadczenie. Rozpoczął pracę w PP „Motozbyt” w szczególnie trudnych warunkach. Przez swoją pracę i inicjatywę przyczynił się bardzo poważnie do uporządkowania gospodarki przedsiębiorstwa. Wiele czasu poświęcił na szkolenie pracowników finansowo – księgowych. Cieszył się bardzo dobrą opinią całej załogi…”.

Od dnia 1 sierpnia 1969 r. zostaje zatrudniony w Międzyzakładowym Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna na stanowisku głównego księgowego. W tym roku zostaje też członkiem PTTK. Dzięki swej gruntownej znajomości przepisów finansowych i prawnych pełnił społecznie funkcję radcy prawnego Oddziału. Na przestrzeni lat pełnił w Oddziale społeczne funkcje członka Zarządu Oddziału, Skarbnika i jako ostatnią – funkcję członka Prezydium Zarządu Oddziału. W latach pracy w PTTK pracował również dorywczo jako księgowy na 1/2 etatu w różnych organizacjach m.in. w NOT i TNOiK.

Był bardzo oddany sprawom turystyki. Za swoją działalność był wielokrotnie wyróżniany. Otrzymał Złotą Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej i Turystyki” Dzielnicy Wrocław Fabryczna, Złotą Odznakę „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna”, Odznakę „Zasłużony dla miasta i województwa wrocławskiego”, Odznakę „Zasłużony Działacz Turystyki” oraz Srebrną „Honorową Odznakę PTTK”.

Wiele odznaczeń i wyróżnień otrzymał też za swoją pozaturystyczną działalność. Były to m. in. „Krzyż Walecznych”, „Krzyż Partyzancki”, „Srebrny Krzyż Zasługi”, „Medal 1000 – lecia”, „Medal 40-lecia PRL”.

Dla turystów był po prostu „PANEM JANEM” – starszym kolegą. Potrafił skupić wokół siebie grono wielu młodych i chętnych do działalności społecznej działaczy, z których wielu do dziś działa w naszym Oddziale. Zawsze chętnie służył wszystkim pomocą, radą i doświadczeniem.

Zmarł 18 stycznia 1987 r

Włodzimierz Strasburger – Umiłował zabytki

Urodził się 30 stycznia 1905 r. w Ludinowie (Rosja). W Rosji przebywał do 1919 r., kiedy to ojciec wraz z rodziną powrócił do niepodległej już Polski.

Wybuch II wojny światowej nie pozwolił mu ukończyć studiów w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. Od 1934 r. do wybuchu wojny pracował w Zarządzie Głównym LOPP. Okupację przeżył w Warszawie jako Władysław Sadowski. W konspiracji zajmował się kolportażem nielegalnej prasy. Po upadku Powstania Warszawskiego wyjechał do Piastowa. Po zakończeniu wojny jako pracownik Urzędu Generalnego Pełnomocnika Rządu na Ziemie Odzyskane został przydzielony do grupy inspektorów terenowych, a po utworzeniu Ministerstwa Ziem Odzyskanych został naczelnikiem Wydziału Kartkowego w Departamencie Aprowizacji i Handlu, z zadaniem zorganizowania druku kartek żywnościowych dla całych Ziem Odzyskanych.

Lata 1949 i 1950 to praca w spółdzielczości ogrodniczej. W październiku 1950 r. zostaje aresztowany za przynależność do AK (tej nocy za przynależność do AK aresztowano we Wrocławiu kilkaset osób). Po dwóch miesiącach bez sprawy zostaje zwolniony, prawdopodobnie dzięki nienagannej opinii o jego postawie i pracy w wyzwolonej Polsce. Z powodu tej krzywdy rezygnuje z ambicji osobistych w dziedzinie tzw. „kariery pracowniczej”. Między innymi dzięki tym właśnie okolicznościom z pełnym zapałem i zasobem nie absorbowanej gdzie indziej energii, oddaje się pracy społecznej w dziedzinie turystyki i krajoznawstwa, a od 1954 r. w zakresie społecznej opieki nad zabytkami.

W 1958 r. zostaje przewodniczącym Okręgowej Komisji Opieki nad Zabytkami, którą kierował niemal bez przerwy do 10 czerwca 1983 r. Z jego inicjatywy powstaje Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej oraz zostaje umieszczony w planach do remontu drewniany młyn papierniczy w Dusznikach Zdroju – dzisiaj Muzeum Papiernictwa. To tylko dwa przykłady jego niezliczonych, doprowadzonych do końca inicjatyw i osiągnięć w jednej z najtrudniejszych dziedzin życia, nie tylko społecznego. Zaszczepił umiłowanie zabytków, także wśród młodzieży. Doprowadził do powstania młodzieżowych zespołów opiekuńczych – nowej formy opieki nad zabytkami.

Za pracę społeczną, w której jeżeli chodzi o opiekę nad zabytkami nie miał sobie równych, otrzymał wiele wyróżnień państwowych, resortowych.

Zmarł 7 lutego 1984 r.

Czesław Cetwiński. – Turysta działacz i przyjaciel.

Urodził się 20 kwietnia 1916 r. Zamiłowanie do uprawiana turystyki zawdzięczał swoim rodzicom (jak to sam napisał – ojciec zapalony turysta i narciarz starej daty, kiedy to o jakichś tam wyciągach nikomu się nie śniło), matka góralka z Poronina. Już od wczesnego dzieciństwa przewędrował z rodzicami wszystkie ówczesne góry polskie (dziś trochę egzotyczne – m. in. Czernohorę, Gorgany, Góry Czywczyński). Potem (były to lata trzydzieste XX w.) jako skaut, latem pieszo, a zimą na nartach, prowadzał po tych szlakach kolegów harcerzy z zastępów „Orłów” – pierwszej drużyny harcerskiej we Lwowie. Trwało to przez cały czas szkoły średniej i studiów, aż do lata 1938 roku (z wykształcenia był historykiem sztuki i geografem). Potem podchorążówka we Włodzimierzu Wołyńskim i smętne lata wojny i okupacji. Było to więc też „turystyka”, choć nieplanowana i przymusowa.

Po wojnie, podczas Wystawy Ziem Odzyskanych we Wrocławiu (1948), oprowadzał wycieczki przyjeżdżające z całej Polski po Wrocławiu i po Dolnym Śląsku, zaś Wrocławian woził do Krakowa, Zakopanego i w inne regiony Polski.

W roku 1950 „z marszu” rozpoczął działalność w tworzącym się na Dolnym Śląsku PTTK. Był organizatorem pierwszego zakładowego Oddziału naszego Towarzystwa w Okręgowym Oddziale ZUS we Wrocławiu i Wrocławskiego Oddziału PTTK. Jednocześnie w Zarządzie Okręgu PTTK objął funkcję przewodniczącego Okręgowej Komisji Turystyki Górskiej, a od 1960 r. – Okręgowej Komisji Przewodnickiej oraz członka Komisji Turystyki Górskiej ZG PTTK z siedzibą w Krakowie. Przodownikiem GOT i GON został w roku 1954 (później pełnił te funkcje honorowo). Pierwszą legitymację przewodnika sudeckiego I klasy i instruktora przewodnictwa górskiego otrzymał w roku 1960 z KTG ZG PTTK w Krakowie. Funkcje te pełnił bardzo aktywnie do końca swoich dni. W swoim życiu jak sam mówił przeprowadził ponad trzy tysiące wycieczek zbiorowych po Dolnym Śląsku i Sudetach. W okresie swojej pracy zawodowej, między innymi w Zakładzie im. Ossolińskich, potem w „Orbisie” i Dolnośląskim Ośrodku Informacji Turystycznej organizował dla pracowników tych instytucji liczne wycieczki oraz kursy dla organizatorów turystyki, pilotów wycieczek krajowych i zagranicznych, informatorów turystycznych w systemie „it”, przodowników turystyki kwalifikowanej i przewodników turystycznych będąc jednocześnie jednym z głównych wykładowców na tych kursach.

Prowadził również ożywioną działalność publicystyczną, na swoim koncie posiada ponad 50 drukowanych pozycji turystyczno – krajoznawczych, a przez kilkanaście lat był stałym współpracownikiem „Gazety Robotniczej” (dziś „Gazeta Wrocławska”) i „Wieczoru Wrocławia”. W tym ostatnim dzienniku posiadał cotygodniową szpaltę pod nazwą „Czesław Cetwiński proponuje” – były to porady jak spędzić wolny od pracy dzień. Za tę działalność, jako jeden z pierwszych na Dolnym Śląsku, został odznaczony Złotą „Honorową Odznaką PTTK”, Złotą Odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki”, Medalem 40-lecia PRL i Złotym Krzyżem Zasługi oraz szeregiem odznaczeń regionalnych i wyróżnień w postaci dyplomów i nagród rzeczowych.

W ciągu tych lat zdobył wszystkie stopnie Górskiej Odznaki Turystycznej i Górskiej Odznaki Narciarskiej, a przy okazji też i NON, OTP, TOK i inne. Był członkiem Straży Ochrony Przyrody i Komisji Opieki nad Zabytkami. Mimo sędziwego wieku pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Przewodników we Wrocławiu do spraw szkolenia. Od początku istnienia powojennego przewodnictwa na Dolnym Śląsku był przewodniczącym Komisji weryfikacyjno – egzaminacyjnej do spraw przewodnictwa turystycznego.

Zmarł 4 marca 1997 r.

II. Członkowie Honorowi

Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna

Władysław Mianowski. – Z troską o innych.

O życiu Władysława Mianowskiego można powiedzieć krótko: Ot – takie typowe życie Polaka urodzonego w okresie międzywojennym. Ale jednocześnie na usta ciśnie się stwierdzenie: A jednak jak bardzo było inne!

Urodził się w 1926 r. w Gdańsku w rodzinie inteligenckiej. Lata dzieciństwa spędza na Pomorzu, w Wielkopolsce, a następnie w Warszawie. Krótko przed wybuchem II Wojny Światowej wraz z rodziną przenosi się do Poznania. W wyniku akcji niemieckiego okupanta skierowanej przeciw inteligencji polskiej (mającej również na celu pozyskiwanie siedlisk dla Niemców rugowanych z państw nadbałtyckich przez ZSRR), w lutym 1940 r. rodzina zostaje wyrzucona z zajmowanego mieszkania do obozu pod Poznań (Główna) i wywieziona na teren Generalnej Guberni pod Kraków. Lata 1943 – 1945 spędza pod Babią Górą – w Zawoi. W roku 1947 uzyskuje w Krakowie świadectwo dojrzałości. Po maturze przenosi się do Wrocławia, gdzie rodzice otrzymują mieszkanie i podejmuje studia ekonomiczne w Wyższej Szkole Ekonomicznej. Studia kończy dyplomem uzyskanym w 1951 r. Po „odwilży” w roku 1956 kontynuuje naukę, uzyskując w 1961 r. tytuł magistra ekonomii.

Pracę zawodową podejmuje jeszcze w czasie studiów (w 1949 r.) w Fabryce Maszyn Elektrycznych „DOLMEL”, której pozostaje wierny przez całe zawodowe życie, pracując na różnych stanowiskach i ciesząc się uznaniem. W okresie prywatyzacji firmy, jako główny specjalista ds. kosztów i cen, uczestniczy w negocjacjach, a później zostaje pełnomocnikiem Ministra Przemysłu i Handlu oraz prezesem spółki skarbu państwa „DOLMEL”. Jest członkiem rad nadzorczych powstałych spółek „ABB DOLMEL” i „DOLMEL DRIVES” (1991-1993)

Przedsmak turystycznej przygody dało mu harcerstwo. Po uzyskaniu promocji do drugiej klasy gimnazjum im. Borgera w Poznaniu, uczestniczy w lipcu 1939 r. w obozie drużyn harcerskich Poznania, Warszawy i Lwowa w górach Rumunii. Lata okupacji w Krakowie, pobyt w sanatorium w Rabce, zamieszkanie u stóp Babiej Góry – to początki zauroczenia górami. Wakacje roku 1947 i 1948 spędza w Karkonoszach (Bierutowice – Śnieżka). Już na początku studiów rozpoczyna w koleżeńskim gronie wędrówki po Beskidzie Zachodnim. W Żywcu wstępuje do Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (lipiec 1949 r.), a od połączenia PTK i PTT jest członkiem PTTK. Praca i kontynuowanie nauki ograniczają mu wolny czas, jednak urlopy, zawsze podzielone na 2 – 3 części spędza z reguły w górach, także poza granicami Polski. W swoim zakładzie pracy jest członkiem Koła Zakładowego PTTK, a w latach 1965 – 1970 jego prezesem, umiejętnie ukazując pracownikom i kierownictwu zakładu atrakcyjne formy spędzenia wolnego czasu z PTTK i pozyskując dla Koła wielu nowych członków.

Jako przedstawiciel Koła Zakładowego PTTK nr 70 – DOLMEL, zrzeszonego początkowo w Oddziale Wrocławskim PTTK, był jednym z założycieli powołanego w dniu 30 maja 1967 r., pierwszego Międzyzakładowego Oddziału PTTK, który później przyjął nazwę Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna. Od początku istnienia Oddziału jest w składzie Zarządu Oddziału, pełniąc funkcje wiceprezesa w latach 1967 – 1970 i w 1973 r., prezesa w latach 1970 – 1972, 1974 – 1981, członka Prezydium w latach 1981 – 1983 oraz skarbnika w roku 1972 i od 13.06.1983 do chwili obecnej. Z powierzanych sobie zadań wywiązuje się zawsze wzorowo, poszukując ciągle nowych rozwiązań zmierzających do propagowania i rozwoju Towarzystwa.

Szczególnie aktywne działania podejmował na rzecz organizowania wypoczynku załóg zakładów pracy Dzielnicy Wrocław Fabryczna, mocno był i jest zaangażowany w uaktywnienie dzieci i młodzieży dla turystyki oraz pozyskiwanie nauczycieli – opiekunów SKKT. Zawsze dbał o to, by historia PTTK, szczególnie ta „mała” nie ulegała zapomnieniu. Jego dziełem jest opracowanie „25 lat Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna”, ma też udział w tworzeniu opracowania „Pięćdziesięciolecie PTTK na Dolnym Śląsku 1951 – 2001”. Zawsze chciał i umiał służyć innym radą i doświadczeniem. Jednak szczególną jego domeną były wszelkie działania (działalność BORT, Zakładu Usług Wysokościowych) zmierzające do pozyskiwania funduszy na działalność programową nie tylko Oddziału, ale także innych ogniw Towarzystwa. Warto dodać, że w latach 1984 – 1988 przeszło 50% kwoty, którą dysponował Zarząd Wojewódzki PTTK we Wrocławiu na cele pomocy Oddziałom (40,1 mln zł) pochodziło ze środków wypracowanych przez Oddział Wrocław Fabryczna.

Działalność Władysława Mianowskiego dostrzegana była przez przyjaciół i przez aktyw Oddziału, przynosząc mu uznanie i szacunek. Symbolicznym przykładem uznania jakim się cieszy, niech będzie fragment piosenki, śpiewanej z okazji XXX-lecia powstania Oddziału: „ … przykładem bez wątpienia stałej o Oddział troski, jest nasz Władek Mianowski”. Ale przecież o tym uznaniu i szacunku świadczy fakt wybierania go jako delegata Oddziału na Zjazdy Wojewódzkie PTTK (IX do XII), wyboru do władz wojewódzkich: Sądu Koleżeńskiego (1985-1989) oraz Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej (1989-1991). Uczestniczył w Walnych Zjazdach PTTK: X i XII w Warszawie, XIII w Poznaniu, XIV w Lublinie. W latach 1989 – 1997 był członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej i od roku 2001 jest nim ponownie.

Wyrazem uznania dla Władysława Mianowskiego ze strony członków PTTK z Oddziału Wrocław Fabryczna jest nadanie w dniu 27 lutego1999 r. godności „Honorowy Członek Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna” wraz z Dyplomem nr 1 tej godności.

Odznaczony i wyróżniony: „Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi”; Medalem „40-lecia PRL”; Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”; Złotą Odznaką „Zasłużony dla województwa wrocławskiego i miasta Wrocławia”; Złotą Odznaką „Zasłużony dla energetyki”; Złotą Odznaką „Za zasługi dla rozwoju przemysłu maszynowego”; Odznaką XXV lat w PTTK; Złotą „Honorową Odznaką PTTK”; Złotą Odznaką „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna; Złotą i Srebrną Odznaką „Zasłużony działacz turystyki”; Medalem „125-lecia TT-PTT-PTTK”; Odznaką „Za zasługi dla Turystyki”; Medalem 50-lecia PTTK.

XV Walny Zjazd PTTK nadał Władysławowi Mianowskiemu godność Członka Honorowego PTTK.

Walerian Żukowski. – Nasz Waldek

Urodził się w Kosowie Poleskim na Polesiu. Gimnazjum i Liceum ukończył w Warszawie. Do Wrocławia przybył w 1947 r. z zamiarem kształcenia się w Wyższej Szkole Handlowej, która w tym okresie właściwie rozpoczynała dopiero działalność. Po kilku semestrach, w 1950 r., przerywa jednak studia.

Ciężkie warunki okresu powojennego na Ziemiach Zachodnich zmuszały do łączenia nauki z pracą, którą podejmuje w przedsiębiorstwie działającym na odcinku zagospodarowania mienia, przekształconym później w organ Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego we Wrocławiu.

W 1956 r. podejmuje pracę w Oddziale Wrocławskim PTTK jako instruktor organizacyjny. Pracuje tam na różnych stanowiskach do 1961 r. Wchodzi w skład Zarządu Oddziału, a w wyniku wyboru przez III Walny Zjazd Delegatów Oddziału (21.05.1957 r.) zostaje sekretarzem Zarządu Oddziału. Posiadane już doświadczenie w pracy społecznej w PTTK, do którego wstąpił w roku 1952, a także nabyta praktyka w organizacji imprez, pozwala na szybkie uzyskanie odpowiednich uprawnień przodownickich i przewodnickich. Nabyte umiejętności wykorzystuje, uczestnicząc w organizacji pierwszych rajdów w Sudetach (znakowanie trasy późniejszego Rajdu „Szlakiem skalnych grzybów”) czy wędrówek „Szlakiem Zamków Piastowskich” (1958 r. – pierwszy opis i informacja krajoznawcza). Jest też członkiem Kolegium Redakcyjnego czasopisma „Turysta Dolnośląski” (1959-1960).

Po zmianie pracy, w latach 1961 – 1967 pełni funkcje kierownika Domu Kultury Związku Zawodowego Poligrafów „Poligraf”, instruktora w Domu Kultury „Elwro”. Jest też kierownikiem Biura Oddziału Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, gdzie w okresie wakacyjnym w latach 1966 – 1967 organizuje szereg obozów turystycznych dla młodzieży szkolnej.

W roku 1967 powraca do pracy w PTTK. Zostaje pierwszym kierownikiem Biura, pierwszego Międzyzakładowego Oddziału PTTK (dzisiejszego Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna). Pracuje tam do 30.04.1973 r. W tym czasie jest kierownikiem Biura Oddziału, instruktorem, organizatorem imprez. Przede wszystkim jest „nauczycielem” w uprawianiu turystyki dla licznego grona członków PTTK (szczególnie młodzieży szkolnej), zrzeszonych w zakładowych i szkolnych Kołach PTTK.

W latach 1973 – 1989 (do czasu przejścia na emeryturę) pracuje w Instytucie Automatyki Systemów Energetycznych. Po przejściu na emeryturę pracuje jeszcze na część etatu jako kierownik Biura Oddziału PTTK Spółdzielczości Mieszkaniowej Wrocławia, a po jego upadku, jako instruktor społeczno – wychowawczy w Spółdzielni Mieszkaniowej „Polanka” (do 1995 r.).

Łączenie pracy zawodowej i nabywanych kwalifikacji z działalnością społeczną w turystyce, dla realizacji celów całej organizacji, jest cenną umiejętnością dla każdego działacza PTTK.

Walerian Żukowski od czasu wstąpienia do PTTK (1952 r.) udziela się w pracach społecznych. Działa w Kole Terenowym Oddziału Wrocławskiego, prowadzi wycieczki górskie, piesze i narciarskie. W latach 1952 – 1963 jest ich po około 30 rocznie. O jego popularności wśród uczestników imprez niech świadczy fakt, że nadano mu przydomek – WALDEK, pod którym jest powszechnie znany.

Podejmując pracę w Oddziale Wrocławskim PTTK był już przewodniczącym sekcji górskiej Koła Terenowego, działającego przy Oddziale. W latach 1957 – 1963 jest sekretarzem Koła Terenowego Oddziału Wrocławskiego PTTK.

Łącząc pracę zawodową z zaangażowaniem społecznym, wykorzystuje możliwości uzyskania umiejętności i uprawnień przodownickich oraz przewodnickich. Jest organizatorem bardzo wielu wycieczek pieszych, wycieczek autokarowych (20), wczasów – obozów wędrownych (8), szkoleniowych obozów narciarskich w Sudetach (3), obozów kolarskich (4).

Podejmując ponownie w 1967 r. pracę w Towarzystwie, tym razem w nowym Międzyzakładowym Oddziale PTTK, będąc kierownikiem Biura Oddziału, angażuje się w tworzenie nowych jego ogniw, stając się animatorem zarówno ich działalności, jak również działalności całego Oddziału. Angażuje się w organizację wspólnych imprez międzyzakładowych. Skutecznie zachęca szczególnie młodych uczestników imprez oddziałowych do członkostwa w PTTK. Prowadzi szkolenia w zakresie organizacji i prowadzenia popularnych imprez masowych, wówczas szczodrze dofinansowywanych przez związki zawodowe i władze terenowe. Dziś, patrząc z perspektywy czasu, nie sposób pominąć wpływu, jaki swoją pracą i zaangażowaniem społecznym wywarł na działalność Oddziału jako całości i poszczególnych jego ogniw („Ślężanie”, „Grzdyle”, „Krajobrazy”), jak również na kształtowanie postaw przyszłych działaczy Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna.

Kolejnym etapem nasilenia działalności społecznej dla Towarzystwa jest trudny czas zmian w samej organizacji PTTK. Po upadku Oddziału PTTK Spółdzielczości Mieszkaniowej Wrocławia i utworzeniu przez Oddział PTTK Wrocław Fabryczna Koła Nr 6 przy Spółdzielni Mieszkaniowej i Osiedlu „Polanka” Walerian Żukowski, będąc „zagorzałym działaczem Towarzystwa” (określenie zapożyczone z wydawnictwa „Oddział Wrocławski 1952 – 1977” str. 113), działa i w tym Kole, jako przewodnik i inicjator imprez turystycznych. W ciągu roku organizowanych jest (w prawie każdą sobotę) około 50 „Spacerów z Polanką”. I to już ponad 10 lat. Wśród określonego środowiska seniorów wrocławskich, ogłaszane w prasie i telewizji lokalnej cotygodniowe wycieczki turystyczne w okolice Wrocławia, są niezwykle popularne. Liczą zwykle kilkudziesięciu uczestników (przeżywających trzecią już młodość).

Karol Dykiert. – Ku sprawnym inaczej

Urodzony 16 czerwca 1934 w Niszewicach koło Inowrocławia. Z zawodu nauczyciel, a od roku 1962 opiekun i wychowawca młodzieży uczącej się w Zakładzie Rehabilitacji Zawodowej Inwalidów – aktualnie od 1999 Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we Wrocławiu.

Turysta z zamiłowania – od 1 lipca 1960 r. członek PTTK; przodownik turystyki kajakowej PTTK II stopnia. Pracując w Zakładzie jako nauczyciel matematyki, zakłada w swojej klasie Koło SKKT – PTTK (Nr 37). Od jesieni 1983 r. jest jego opiekunem i organizatorem wycieczek turystycznych dla swoich uczniów w różne atrakcyjne miejsca w Sudetach.

W Zakładzie, mającym dziś przeszło 50–letnią tradycję i doświadczenie w opiece nad uczącą się młodzieżą niepełnosprawną z dysfunkcją narządu ruchu, a także poważnymi chorobami neurologicznymi i internistycznymi, działalność Koła i jego opiekuna szybko zyskuje akceptację Dyrekcji i grona Rady Pedagogicznej. Koło zyskuje zwolenników i członków wśród młodzieży. Kontakt i łączność z opiekunem utrzymywana jest przez specjalnych łączników klasowych. Wkrótce Koło SKKT – PTTK (szczególnie zaś jego opiekun) przejmuje organizację całości imprez turystyczno – krajoznawczych organizowanych w okresach wakacyjnych. Koło korzysta z dysponowanych na ten cel środków finansowych budżetu Zakładu. W miarę rozwoju działalności turystyczno – krajoznawczej kontakty osobiste Karola Dykierta pozwalają na pozyskanie sponsorów, w tym także środków finansowych Oddziału na cele imprez dla członków Koła w pierwszych latach działalności (1985-1989). Również kontakty osobiste opiekuna pozwalają na korzystanie z wypożyczalni sprzętu na imprezy wodniackie – później na jego pozyskanie od zaprzyjaźnionych instytucji, pod warunkiem dokonania napraw i remontu (kajaki, przyczepa transportowa). Corocznie w okresie wakacyjnym organizuje czterodniowe wycieczki autokarowe dla uczniów ciężko poszkodowanych, również na wózkach inwalidzkich. Programy takich wycieczek obejmują różne regiony Polski – Tatry, Pieniny, Beskid Śląski, Sudety, Dolny Śląsk i Opolskie (Książ, Krzeszów, Brzeg, Nysa) a także miasta i ich okolice (Kraków, Poznań, Gniezno, Warszawa). Prowadzona jest wymiana grup uczestników z podobnymi Zakładami w Poznaniu, Krakowie, Warszawie. Daje to okazję wzajemnego poznawania się, pokazania Wrocławia i Dolnego Śląska. Na szczególne uznanie zasługują od lat prowadzone czternastodniowe wakacyjne spływy kajakowe na akwenach całej Polski. Uczestniczą w nich grupy 20 – 22 osób pod opieką doświadczonych opiekunów. Spływy łączone są z odpowiednim przygotowaniem uczestników, szkoleniami, biwakiem na całej trasie a także atrakcyjnymi wycieczkami krajoznawczymi do poszczególnych miejsc podczas postojów i przerw.

Ogółem na przestrzeni kilkunastu lat działalności Karol Dykiert był organizatorem 27 spływów, a doliczając uczestników imprez autokarowych zorganizował wypoczynek wakacyjny dla blisko 6000 niepełnosprawnych uczniów. Działalności społecznej w PTTK nie przerwał też po przejściu na emeryturę; dalej prowadził ją pracując na część etatu, także w nowopowstałym 01.09.1999 Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Od 1997r. jest członkiem Zarządu Oddziału Wrocław – Fabryczna.

Na ostatnim Walnym Zjeździe Oddziału, za zasługi w działalności turystyczno – krajoznawczej, szczególnie na rzecz osób niepełnosprawnych otrzymał godność Członka Honorowego Oddziału Wrocław Fabryczna.

Za swoją pracę zawodową i społeczną został uhonorowany: Medalem Zespołu Szkół Zawodowych Nr 2 we Wrocławiu; Złotą Odznaką „Zasłużony dla województwa wrocławskiego i miasta Wrocławia”; Odznaką „Zasłużony w pracy PTTK wśród młodzieży” – w stopniu srebrnym (1985) i złotym (1998); Złotą Odznaką Towarzystwa Walki z Kalectwem; Dyplomem ZG PTTK (1986); Odznaką „XXV lat w PTTK” (1986); „Honorowa Odznaka PTTK” – Srebrną (1987), Złotą (1993); Złotą Odznaką „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław -Fabryczna” (2001); Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1997); Złotym Krzyżem Zasługi (1982).

Urszula Kawińska. – Być dla ludzi

Urodziła się 22 lipca 1923r w Dynowie w rodzinie Zofii i Grzegorza Lachów. Dzieciństwo w gronie pięciorga rodzeństwa spędziła w Drohobyczu, później w Jaśle, gdzie ukończyła szkołę i 3 klasy gimnazjum kupieckiego. W latach okupacji pracowała w Podkarpackim Towarzystwie Naftowym. Wobec zbliżającego się frontu i walk na przełomie lat 1944 -1945 wraz z rodziną zmuszona została do opuszczenia Jasła. Dom rodzinny został zniszczony, a późniejsze warunki dyktowały konieczność wyjazdu na Ziemie Zachodnie.

Do Wrocławia przyjechała w październiku 1945 r. Pierwsza praca w Ośrodku Przemysłu Odzieżowego (INTERMODA), małżeństwo z oficerem Wojska Polskiego – Szczęsnym Kawińskim, a później przerwa i troska o rodzinę, męża, syna, córki. Po kilku latach przerwy nowe miejsce pracy; tym razem blisko rodzinnej siedziby – we Wrocławskich Zakładach Materiałów Ogniotrwałych w Leśnicy (1953). Początkowo na stanowisku kierownika planowania, później praca w dziale produkcji. We wrześniu 1980 r. przeszła na emeryturę.

Możliwość pracy społecznej, już w drugim roku pobytu we Wrocławiu daje Jej harcerstwo. Pełni funkcję drużynowej w XII Górskiej Drużynie Harcerek w szkole przy ul. Kleczkowskiej. Jest uczestnikiem Centralnej Akcji Szkolenia ZHP (Mirachowo, Miechucino, Szwajcaria Kaszubska – 1946). Prowadzi obozy Hufca ZHP Wrocław (Długopole, Ruszów, Międzygórze). Przechodzi kolejne szkolenia instruktorskie ZHP i uzyskuje stopnie podharcmistrza i harcmistrza.

Do PTTK wstępuje 1 stycznia 1956 r. W swoim zakładzie pracy WZMO w Leśnicy zakłada Koło PTTK nr 195 Oddziału Wrocławskiego (1964). W pierwszych latach jest prezesem Koła – później przez wiele lat faktycznie sekretarzem i skarbnikiem. Po utworzeniu Oddziału Międzyzakładowego PTTK, Koło działające w zakładzie przynależnym do dzielnicy Fabryczna, zmienia swoją przynależność i otrzymuje w nowym Oddziale kolejny nr 16. Przez lata pracy w zakładzie jest inspiratorem i organizatorem wycieczek pracowniczych i krajoznawczych w Polskę – górskich w Sudety. Inicjatywa ma poparcie Rady Zakładowej i dyrekcji (autokary, dofinansowania). Mimo zmian warunków nie zrywa kontaktów z ZHP. Prowadzi obóz wędrowny instruktorów ZHP w Tatrach i Pieninach (sierpień 1966). Popularyzuje odznakę GOT PTTK – 26 uczestników na przestrzeni 10 dni trwania obozu zdobywa najniższy (pierwszy) stopień tej odznaki. W roku 1969 jest uczestnikiem obozu wędrownego kandydatów na przodownika turystyki górskiej. Otrzymuje uprawnienia przodownika GOT na Sudety (legitymacja nr 2435, a po weryfikacji w roku1995 – nr 4182).

Działa w Komisji Turystyki Górskiej Oddziału (1985 – 1989).

Jest członkiem władz Oddziału PTTK Wrocław – Fabryczna: przez 4 kadencje (1974-1981) jest członkiem Prezydium Zarządu, w latach 1981 – 1985 członkiem Oddziałowej Komisji Rewizyjnej, natomiast w latach 1991-1992 przewodniczy Oddziałowemu Sądowi Koleżeńskiemu.

Za działalność na rzecz turystyki i krajoznawstwa w PTTK otrzymuje wyróżnienia: Honorowa Odznaka Turysta Dolnego Śląska (1975); Zasłużony dla rozwoju Kultury Fizycznej i Turystyki – złota (1976); Złota Odznaka Towarzystwa Miłośników Wrocławia za działalność na polu turystyki i krajoznawstwa (1989); Srebrna „Honorowa Odznaka PTTK” (1977); Złota „Honorowa Odznaka PTTK” (1982); Odznaka „25 lat w PTTK” (1980); Odznaka „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna” w stopniu złotym (1984)

W dniu 31 marca 2001 XVIII Zjazd Oddziału nadał Urszuli Kawińskiej godność Honorowego Członka Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna.

III. KOŁA, KLUBY i SKKT

ODDZIAŁU PTTK WROCŁAW FABRYCZNA

ELWRO

Zakłady Elektroniczne „Elwro” powstały z końcem lat pięćdziesiątych. Profil produkcji wymagał szczególnych kwalifikacji, co powodowało konieczność naboru ludzi młodych i wykształconych, a także szybkiego napływu takich pracowników. W środowisku tym, proponowane przez PTTK formy aktywnego wypoczynku i turystyki znalazły podatny grunt.

Pierwsze Koło PTTK powstało w zakładzie na przełomie lat 1962 -1963 i zarejestrowane zostało w Oddziale Wrocławskim pod numerem 141. Szybko przybywało nowych członków. Na koniec 1964 r. było ich już 256, a w dniu V Konferencji Sprawozdawczo – Wyborczej (26.02.1965 r.) niemal 15 % załogi zakładów było członkami PTTK.

Zakłady Elwro zlokalizowane w kilku punktach miasta, miały też filie poza Wrocławiem. Problemy z koordynacją działalności ogniw PTTK w zakładzie, a także ambicje i aktywność działaczy Koła PTTK, doprowadziły do realizacji koncepcji powołania Oddziału Zakładowego. Pomysł zyskał poparcie dyrekcji zakładu, władz dzielnicy Fabryczna, a przede wszystkim Zarządu Okręgu PTTK. Odpowiedni wniosek uzyskał aprobatę delegatów – uczestników wspomnianej Konferencji. Podjęli oni uchwałę o powołaniu Oddziału Zakładowego.

A już 2 lata później – 14 kwietnia 1967 r., podczas kolejnej Konferencji Sprawozdawczo – Wyborczej, delegaci kół zakładowych podejmują uchwałę o powołaniu Międzyzakładowego Oddziału PTTK. Wybrano władze Oddziału, a jego Zarząd został zobowiązany, by w możliwie krótkim czasie, dokooptował do swego składu pięciu przedstawicieli Kół PTTK z większych zakładów przemysłowych dzielnicy Fabryczna. Po zrealizowaniu tego warunku do Międzyzakładowego Oddziału PTTK przeszło 7 kół zakładowych i 577 członków.

Kilka lat działalności PTTK w Elwro przyczyniło się do powstania rzeszy uczestników imprez turystycznych i organizatorów tych imprez, ale pozwoliło też na wyłonienie się grona działaczy zarówno szczebla zakładowego, jak i tych działających wyżej. Nie sposób pominąć takich nazwisk jak Jerzy Oko – prezes Koła Nr 141, czy Jerzy Drużyłowski – prezes Oddziału Zakładowego.

We władzach Międzyzakładowego Oddziału PTTK działali:

Witold Prelicz – prezes (1967-1970 i 1972-1973)

Janusz Hilgert – członek Zarządu (1967-1968)

Jan Kaczmarz – członek Zarządu (1967-1968)

Henryk Kubisz – członek Zarządu (1967-1969)

Kazimierz Maczuga – członek Zarządu (1967-1968)

Bogdan Majewski – członek Zarządu (1967-1968)

Jerzy Markiewicz – członek Zarządu (1967-1969)

Henryk Suder – członek Zarządu (1967-1968)

Jerzy Traczuk – członek Zarządu (1967-1968)

Stanisław Jastrzębski – członek Zarządu (1968-1969)

Edward Łuczak – przewodniczący Komisji Rewizyjnej (1969-1976)

Wacław Jarguliński – członek Zarządu (1969); wiceprezes (1972-1973);

prezes (1973-1974)

Henryk Gałecki – wiceprezes (1971-1972)

Stanisław Pilarz – członek Zarządu (1972-1973), wiceprezes (1974)

Zygmunt Zawada – członek Zarządu (1974)

15 listopada 1978 r. koła zakładowe Elwro podejmują uchwałę o powołaniu Zakładowego Oddziału PTTK i tym samym zrywają kontakty organizacyjne z Oddziałem PTTK Wrocław Fabryczna.

PAFAWAG

Koło PTTK nr 9 po kilkuletniej przerwie reaktywowało swoją działalność w wyniku ustaleń podjętych przez Zarząd Oddziału Wrocławskiego na wspólnym posiedzeniu wyjazdowym w Pafawagu, w lutym 1966 r. Inicjatywa została przychylnie przyjęta przez organizacje społeczne: Radę Zakładową i Pracowniczą, ZMS, Związek Zawodowy Metalowców, a także jego Federację „Stal”. Na przestrzeni krótkiego okresu czasu szybko zmieniał się charakter imprez wypoczynkowych. Zwiększeniu ulegała liczba ogniw wydziałowych PTTK i członków Koła, dwóch przedstawicieli w dniu 30.05.1967 weszło w skład Zarządu Oddziału Międzyzakładowego PTTK. Wkrótce zaszła konieczność powołania, obok Zarządu Koła, także władz ogniw wydziałowych. Zarząd Koła stał się koordynatorem działalności, zapoczątkowano wydawanie „Biuletynu Informacyjnego” (Nr.1 – 25.05.1968), w którym co miesiąc omawiano szczegółowo działalność ogniw PTTK w zakładzie. Oddzielnie przedstawiana była problematyka Oddziału i działalność przedstawicieli Koła w jego władzach. Ogniwa PTTK Pafawagu korzystały z poparcia Rady Zakładowej (przewodniczący był członkiem PTTK) zarówno rzeczowego (autokary) jak i z dofinansowania imprez. Zakład dysponował ośrodkiem wypoczynku świątecznego w Sułowie, była także możliwość korzystania dla celu imprez turystycznych z obiektów ZZM takich jak ośrodek w Wałach n/Odrą, ZDK Grabiszynek itp. Koło PTTK Pafawagu i jego ogniwa, przy współpracy Oddziału, były organizatorem I Zlotu Metalowców (Duszniki Zdrój 16 – 18.05.1969). Impreza ta, przy poparciu Władz ZZ Metalowców stała się w latach następnych sztandarową dla Związku i Kół PTTK będących zgodnie z regulaminem koła pod opieką Rady Zakładowej. Prezesem Koła, na przestrzeni kilku lat jego działalności, był Jerzy Kruk, od stycznia 1969 także wiceprezes Oddziału Międzyzakładowego PTTK. Członkowie pierwszych władz Koła mocno angażowali się w działalność Oddziału. Kazimierz Mszyca i Tadeusz Ilow byli członkami Zarządu Oddziału, Wiktor Nowak przewodniczył Kołu Organizatorów Turystyki, Bronisław Janaszek był aktywistą turystyki narciarskiej. W działalności na szczeblu ogniw wydziałowych wyróżniali się: Stanisław Wysocki (skarbnik), Marian Śledź, Tadeusz Mucha, Tadeusz Frankowski, Krystyna Maj (wszyscy z Zarządu Koła „koordynatora”), a także późniejsi jego członkowie: Kazimierz Pniewski i Stanisław Bobowiec. Koło jako ogniwo Oddziału Międzyzakładowego działało do 20 lutego 1971 r., kiedy to w uzgodnieniu z władzami (Zarząd Okręgu, ZZ Metalowców) Zjazd Organizacyjny podjął decyzję o powołaniu Oddziału Zakładowego PTTK. Propozycja uzyskała zgodę ZG PTTK (17.03.1971 r.), a prezydium ZG PTTK zaakceptowało proponowany zasięg terytorialny jego organizacyjnej działalności (pismo z dnia 25.03.1971 r.). Po przekazaniu teczki dokumentacji Koła nowemu Oddziałowi stan członków Oddziału Międzyzakładowego PTTK zmniejszył się o 245 osób.

DOLMEL

Koło Zakładowe PTTK Nr 70 powstało 15 grudnia 1955 r. z inicjatywy 29 entuzjastów turystyki narciarskiej i wodniactwa.

Zachętę stanowiły, coraz liczniejsze w tym czasie rajdy zimowe, odbywające się głównie w Beskidzie Śląskim i Żywieckim, na które organizatorzy – Koła PTTK z zakładów o pokrewnych profilach produkcji (Apena, Celma), przysyłali zaproszenia. W zakładzie działał też, znaczący w skali kraju klub sportowy, dysponujący sprzętem (kajaki, namioty) i wypożyczający ten sprzęt. Warunkowało to rozwój turystyki wodnej. Z upływem lat, dzięki organizowanym przez Oddział Wrocławski masowym imprezom górskim („Sudecka Wiosna”, Skalne Grzyby”, „Rajd Bialski”) wzrastała liczba korzystających z tej formy turystyki. Z inicjatywy Koła Nr 70, na zaproszenie organizatora – Koła PTTK przy Chemar – Kielce, pracownicy zakładu uczestniczyli w kilku wiosennych rajdach w rejonie Gór Świętokrzyskich.

Przedstawiciel Koła PTTK w dniu 30 maja 1967 r. brał udział w spotkaniu inaugurującym powstanie Oddziału Międzyzakładowego PTTK i wszedł w skład Zarządu Oddziału.

A w następnym roku powstają nowe koła młodzieżowe – Nr 29 przy ZMS (05.11.1968 r.) i Nr 30 przy Zasadniczej Szkole Zawodowej (12.11.1968). W roku 1980 z Koła Zakładowego wyodrębnia się sekcja kajakowa, tworząc Koło Nr 17 – Klub Turystyki Wodnej (05.03.1980 r.). Klub organizuje każdego roku (często wspólnie z Kołami Oddziału Pafawag) wiele imprez wodniackich – spływy rzekami Dolnego Śląska (Barycz, Nysa Kłodzka, Bóbr), ale także innymi polskimi rzekami (Wda, Dunajec). Posiada wspólną z TKKF bazę sprzętową (kajaki, namioty, przyczepa do transportu wyposażenia).

Zakład dysponuje ośrodkiem wypoczynkowym w Sokolcu, co pozwala na organizację sobotnio – niedzielnych wypadów wycieczkowych w rejon Wielkiej Sowy i Walimia.

Wspólnie z aktywem Oddziału, Koło organizuje kilka górskich imprez turystycznych oraz obsadza kierownictwo tras na imprezach oddziałowych (IV Zamki Piastowskie, XXV lat zakładu Dolmel, 100-lecie turystyki PTT/PTTK).

Na przestrzeni lat funkcje prezesów Kół pełnili:

– w Kole Zakładowym Nr 11 (wg numeracji Oddziału Międzyzakładowego): Leon Kromłowski (1955), Krzysztof Rozmus (1960), Eugeniusz Hruby (1960-1964), Władysław Mianowski (1965-1970), Emil Wilczyński (1971), Mieczysław Zandberg (1972-1973), Ryszard Żuk (1973-1974), Roman Wróbel (1975-1976), Wiktor Zembrzuski (1977-1979), Antoni Zygnerski (1980-1981), Emil Wilczyński (1986- i do końca działalności Koła).

– w Kole Nr 29 przy ZMS: Ryszard Zań (1968-1969), Maria Szymańska (1969-1970)

– w Kole Nr 30 przy ZSZ Dolmel opiekunami byli: Jan Mrózek (1968-1969), Roman Szymczyk (1970-1971).

Działalność PTTK z zakładzie osłabła w latach 1982 – 1985. Od 1986 r. Koło działało jeszcze do 1990 r. tj do czasu zmian organizacyjnych, związanych z prywatyzacją zakładu.

Wielu spośród członków Koła działało, bądź działa do dziś w Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna, pełniąc odpowiedzialne funkcje w jego władzach:

Władysław Mianowski – prezes (1970-1972, 1974-1981; skarbnik (1972 i od roku 1983)

Mieczysław Zandberg – członek Zarządu (1973-1980); prezes (1981-1992); członek Komisji Rewizyjnej (1997–1998 i od 2001); przewodniczący Komisji Rewizyjnej (1998–2001).

Krzysztof Białobłocki – przewodniczący Komisji Rewizyjnej (1985-1989 i 1997-1998); członek Zarządu (1993-1994); prezes (1994-1997)

Bożena Komendera – przewodnicząca Sądu Koleżeńskiego (1970-1974)

Jerzy Idler – przewodniczący Sądu Koleżeńskiego (1974-1978); członek Zarządu (1981-1985)

Emil Wilczyński – członek Komisji Rewizyjnej (1989–1997)

ARCHIMEDES

Koło PTTK powstało w zakładach „Archimedes” z inicjatywy entuzjastów turystyki narciarskiej i wodniaków 23 marca 1956 r. W Oddziale Wrocławskim otrzymało kolejny nr 18. Już kilka lat później (1960 r.) zaszła konieczność wznowienia działalności, a przede wszystkim zmobilizowania członków Koła i miłośników turystyki do udziału w imprezach Oddziału.

W dniu 30 maja 1967 r. przedstawiciel Koła uczestniczy w spotkaniu inaugurującym powstanie Oddziału Międzyzakładowego PTTK i zostaje wybrany do Zarządu Oddziału. Koło otrzymuje nowy numer 10.

Zakłady „Archimedes” dysponowały kilkoma ośrodkami wypoczynkowymi w Szklarskiej Porębie, Jelczu (jezioro), Głębokim (jezioro) i Rewalu. Stwarzało to możliwości organizacji różnych aktywnych form wypoczynku: narciarstwo, wycieczki i rajdy górskie, kajaki i biwakowanie nad jeziorami.

Koło uczestniczyło w popularnych rajdach PTTK („Szlakami Lenina”, „Skalne Grzyby”), zaś po przejściu do Oddziału Międzyzakładowego bierze udział w imprezach organizowanych wspólnie przez ogniwa Oddziału, na wielu z nich osadzając trasy rajdowe (Kocie Góry, Walim, rejon Włodarza, „Barwy Jesieni”).

W okresie działalności Koła funkcje prezesów pełnili: Władysław Kaczmarek (1956), Zbigniew Curyk (1957), Józef Iwan (1960), Edward Piech (1970), Zbigniew Ścigaj (1973), Jerzy Kozłowski (1974-1980), Zygmunt Kawka (1981), Jerzy Szopiński (1985).

Przez krótki okres czasu (1968-1974) w zakładzie działało Koło Nr 23 przy ZSZ „Archimedes”. Funkcje prezesów tego Koła pełnili: Czesław Pindor, Henryk Sot, Jerzy Bogutek, Danuta Zawada, Zbigniew Zalewski.

We władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna działali:

Józef Iwan – członek Zarządu (1967-1968)

Bolesław Racławski – członek Zarządu (1972–1973)

PILMET

Koło PTTK w Zakładach Metalowych „PILMET” powstało 6 kwietnia 1956 r., jako koło młodzieżowe, będące „pod opieką ZMS” i zostało zarejestrowanie w Oddziale Wrocławskim pod numerem 66. Słaby początkowo okres działalności rychło wymagał weryfikacji członków, co doprowadziło do wznowienia działalności po 1960 r.

30 maja 1967 r., podczas zebrania inaugurującego działalność Oddziału Międzyzakładowego, przedstawiciel Koła został wybrany do jego Zarządu.

Poczynając od 1968 r. Koło zarejestrowane pod numerem 14, jako ogniwo nowego Oddziału, zostaje włączone do współorganizacji imprez i bierze w nich udział (Rajd „Szlakiem tajemnic podziemi walimskich”, „Barbórka”, „Krowiarki”).

Przez krótki okres czasu, w latach 1965 – 1972, w zakładzie działa też Szkolne Koło PTTK nr 18 przy ZSZ „Pilmet” .

Prezesami Koła nr 14 byli: Eliasz Sadek (1956), Jan Kaczmarz (1961), Wilhelm Raś (1963 – 1969), Tadeusz Mikita (1971), Zdzisław Duda (1973), Janusz Kamiński (1975 – 1976).

We władzach Oddziału PTTK Wrocław-Fabryczna działali:

Aleksander Pietrusiński – członek Zarządu (1968); wiceprezes (1969)

Józef Pawlikowski – członek Zarządu (1971-1972)

Mariusz Markowski – członek Zarządu (1972–1974), członek Prezydium Zarządu (1974–1975)

WZMO – Leśnica

Koło zakładowe PTTK przy Wrocławskich Zakładach Materiałów Ogniotrwałych założone zostało 26 stycznia 1964 r. i zarejestrowane w Oddziale Wrocławskim jako Koło nr 195. Po przejęciu przez Oddział Międzyzakłądowy otrzymuje nr 16. Będąca w posiadaniu biura Oddziału dokumentacja Koła z zebrań wyborczych, wizytacji, planów imprez wraz z opisem ich realizacji, korespondencji z Oddziałem itp., pozwala na stwierdzenie nieprzerwanej działalności przez okres co najmniej 20 lat.

Działalność Koła na rzecz załogi zakładu miała poparcie Rady Zakładowej i Dyrekcji. Organizowane były wycieczki autokarowe do znanych miast w Polsce, szczególnie zaś do miejscowości podgórskich leżących na terenie Dolnego Śląska. Członkowie i sympatycy Koła brali udział w imprezach Oddziału Wrocławskiego (Skalne Grzyby, Rajd Bialski), a później Oddziału macierzystego (Zamki Piastowskie, Zlot Elektroników, Zlot Metalowców). Drużyny koła zakładowego uczestniczyły w popularnych rajdach branżowych hutników (Rajd Hutników, w okresie letnim w Beskidzie Śląskim i Żywieckim).

Ważnym elementem kontaktu Koła PTTK z jego sympatykami była gablota z informacjami o bieżącej działalności PTTK na terenie zakładu. Przekazywane były ta drogą plany imprez, przebieg ich realizacji, fotografie itp.

W kole na szczególne wyróżnienie zasługuje praca społeczna Urszuli Kawińskiej, która założyła Koło PTTK, była jego prezesem, a później sekretarzem i skarbnikiem. Na przestrzeni wielu lat, także jako przodownik GOT, inicjowała jego działalność programową.

Funkcję prezesów Koła pełnili: Rajmund Szymczyk (1964), Urszula Kawińska (1966-1968), Edward Feliks (1969), Janusz Chmiel (1970-1971), Anna Adamska (1972), Teresa Słodka (1973); Marek Sroczyński (1975–1985).

We władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna działała Urszula Kawińska. Była ona członkiem Zarządu (1974–1981); członkiem Komisji Rewizyjnej (1981–1985); przewodnicząca Sądu Koleżeńskiego (1991–1992).

WAFUM  (FAT-PONAR)

Koło PTTK przy Wrocławskiej Fabryce Automatów Tokarskich powstało 20 marca 1956 r., jako ogniwo Oddziału Wrocławskiego PTTK.

Do Oddziału Międzyzakładowego przeszło w 1968 r. i wyniku uzgodnień prezesa Zarządu Oddziału, Rady Zakładowej, ZMS i Dyrekcji Zakładu wznowiło swoją działalność jako Koło Nr 12 (12 marca 1969 r.). Aktyw Koła szybko włączył się w organizację imprez turystycznych – był współorganizatorem pierwszej imprezy jesiennej „Dzik 70” (Lubachów XI 1970 r.). Koło było organizatorem „Zlotu Ponarowców” i obozów turystycznych w Bieszczadach. Członkowie i sympatycy Koła brali udział w wielu rajdach, także oddziałowych („Zamki Piastowskie”, „Szlakiem tajemnic podziemi walimskich”, „Sobótki Słowiańskie”).

Prezesami Koła byli: Marian Mikołowski (1956), Franciszek Statnik (1969-1973), Bogusław Modelski (1974–1975), Andrzej Chmielecki (w Kole przy hotelu – 1976), Marian Kuriata (1977), Henryk Banasiak (1979); Krzysztof Miklus (1980–1983).

We władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna działali:

Franciszek Statnik – członek Zarządu (1972–1973)

Bogusław Modelski – członek Zarządu (od 1976 r – i z przerwami nadal).

FADROMA

Koło PTTK w Fabryce Maszyn Budowłanych należało do grupy tych ogniw, które po utworzeniu Oddziału Międzyzakładowego PTTK, z inicjatywy Witolda Prelicza – Prezesa tego Oddziału, szybko wznowiło swą działalność (05.12.1968 r.). W ewidencji Oddziału otrzymało Nr 15.

Członkowie i sympatycy Koła, w latach siedemdziesiątych brali udział w imprezach oddziałowych, w corocznych Zlotach Metalowców organizowanych przez Koła, a później Oddział Zakładowy Pafawagu. Koło było także organizatorem własnych imprez (np. „Złaz Fadromy”). Dysponowało też wypożyczalnią sprzętu turystycznego przejętą od Rady Zakładowej.

Prezesami Koła byli: Augustyn Białowąs (1968-1969), Juliusz Paszkowski (1972–1975), Edward Kozanecki (1976-1979), Adam Hejna (1981-1982), Elżbieta Rampold (1983-1984); Zdzisław Borowiec (1990).

We władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna działał Juliusz Paszkowski, który był członkiem Zarządu (1973–1975).

DOLPIMA

Koło PTTK we Wrocławskich Zakładach Przemysłu Maszynowego Leśnictwa reaktywowało swoją działalność po dziesięcioletniej przerwie 16 listopada 1979 r. Oddział otrzymał odpowiedni wniosek wraz z listą 35 osób godzących się na pobieranie składek PTTK bezpośrednio z listy płac. Inicjatywa członków Koła miała poparcie Związku Zawodowego Pracowników Leśnictwa i Przemysłu drzewnego. W Oddziale zarejestrowane zostało pod nr 18.

Imprezy turystyczne organizowane przez Koło zyskiwały poparcie związków zawodowych. Było to uczestnictwo w Rajdach: „Leśników i Drzewiarzy” i „Rajdzie Świętokrzyskim” oraz wypady turystyczne w rejon Gór Stołowych, z bazą w Karłowie, należącą do Związku Zawodowego Pracowników Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego.

Prezesami Koła byli: Jerzy Komenda (1968-1969), Mieczysław Ryglowski (1980-1984), Henryk Andrzejczak (1984–1985).

We władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna działał Roman Nikolin, inicjator wznowienia działalności Koła PTTK w zakładzie. Był on członkiem Prezydium Zarządu (1981–1982).

INCO

Koło PTTK Nr 21 w Zakładach Produkcji Aparatury Elektronicznej działało z przerwami.

Protokół z dnia 10.03.1970 r., z zebrania zawiązującego Koło, wymienia nazwiska inicjatorów – Józefa Iwana (członka Zarządu Oddziału), Zofii Maass – Przewodniczącej Rady Zakładowej oraz 26 uczestników spotkania, a także przytacza ustalenia i powołuje się na wspólne cele PTTK i CRZZ w organizacji wypoczynku pracowników zakładu („Koło PTTK właściwą formą organizacji turystyki” – uchwała Sekretariatu CRZZ z roku 1955; porozumienie CRZZ – PTTK z 1962 r.).

Koło staje się organizatorem autokarowych wycieczek turystycznych i krajoznawczych. Członkowie i sympatycy Koła uczestniczą też w imprezach oddziałowych – rajdy: „Szlakiem Zamków Piastowskich”, „Zloty Elektroników”, „Zloty Metalowców”, „Szlakiem tajemnic podziemi walimskich”, „Sobótki Słowiańskie”. W okresie zimowym były organizowane wyjazdy na narty. Były też prelekcje o tematyce turystycznej. Przy organizacji imprez Koło korzystało z poparcia Dyrekcji i Rady Zakładowej (autokary, dofinansowanie).

W latach 1973 – 1980 nastąpiła przerwa w działalności Koła. O jej wznowieniu Oddział został poinformowany pismem z dnia 9 czerwca 1981 r., jednak po kilku latach niezbyt dużej aktywności nastąpił całkowity zanik działalności Koła

Prezesami Koła byli: Józef Iwan (1970-1972), Waldemar Kędra (1981-1982), Dariusz Banaszyk (1983–1985).

We władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna działał Józef Iwan, który był członkiem Zarządu (1968–1970).

Młodzieżowy Klub Turystyczny „Ślężanie”

Klub powstał 16 maja 1968 roku z połączenia działalności trzech grup młodzieżowych „Felicjanie”, „Grzydle” i „Szarotki”, gromadzących część młodzieży uczestniczącej w życiu organizacyjnym Oddziału. W początkowym okresie Klub był współorganizatorem imprez turystycznych i dopiero w roku 1971 rozpoczął szerszą działalność klubową i towarzyską. Wtedy to spotkania klubowe odbywały się już co 2 tygodnie. Tematem spotkań były przygotowania do organizowanych imprez, a także doszkalanie w formie prelekcji, wyświetlanie przeźroczy z organizowanych imprez oraz „wypraw” krajowych i zagranicznych. Klub szybko zdobywał licznych sympatyków. Obowiązkiem członka Klubu był czynny udział w pracach przygotowawczych do imprez: przygotowywanie opisów krajoznawczych, opisów tras, pomoc przy wysyłkach materiałów propagandowych danej imprezy do kół szkolnych i zakładowych. Bardziej doświadczeni członkowie byli delegowani do prowadzenia i obsługi tras na imprezach. Klub „Ślężanie” był organizatorem pierwszych imprez Oddziałowych: „Zlot Koperniki”, „Sobótki Słowiańskie”, „Dzik 1969 – 1971”, „Śladami Dziadoszan”, „Szlakami Piastów Ząbkowickich”, a także złazów zimowych i wiosennych młodzieży szkolnej w okresie lat 1969 – 1970.

Z tego okresu działalności trzeba wymienić przede wszystkim działaczy z grupy 23 osób – inicjatorów powołania Klubu. Byli to członkowie pierwszego zarządu: Ryszard Szpak (prezes), Wacław Jarguliński i Henryk Johan (wiceprezesi), Katarzyna Śliwak i Jerzy Zajączkowski, a także aktywni działacze Krzysztof Bieś i Jerzy Maleszka. Powołanie do służby wojskowej Prezesa Klubu Ryszarda Szpaka spowodowało chwilowe zawieszenie działalności. Jednak już z końcem roku 1972 utworzony został nowy zarząd. Prezesem zostaje Jerzy Komosa. Nadal organizowane są tradycyjne imprezy, ale w latach 1973 – 1975 spotkania klubowe często odbywają się w schroniskach (Sobótka, Zygmuntówka, Andrzejówka). Po kolejnej przerwie prezesem zostaje Adam Klekot. Członkowie Klubu są młodsi. Organizowana jest tylko jedna impreza klubowa – „Chrząszcz”. Przeważają imprezy zamknięte dla stale malejącej liczby uczestników. Działalność typu konkursy na temat „Czy znasz” (Dolny Śląsk, dzielnicę Fabryczna, kraje przyjaciół) wchodzi na teren szkół (Zespół Szkół Ekonomicznych). Można mówić o swego rodzaju imprezach rodzinnych, co zmienia znacznie charakter działalności Klubu (1978-1980). Działalność przenosi się do miejsca zamieszkania grona działaczy – na osiedle Zakrzów, do tamtejszego ogniwa TPD (1989). W działalności Klubu z okresu przełomu lat 1978 -1980 wyróżniały się: Maria Klekot, Barbara Wilk, Teresa Peszko.

Prezesami MKT Ślężanie byli: Ryszard Szpak (1968-1972), Jerzy Komosa (1973-1975), Adam Klekot (1980-1984), Józef Peszko (1989).

Członkami władz Oddziału byli:

Wacław Jarguliński – członek Zarządu (1969), wiceprezes (1972-1973), prezes (1973-1974)

Jerzy Komosa – członek Zarządu (1973-1976)

Marek Wilk – członek Zarządu (1989-1992)

Klub Turystyki Górskiej „Grzdyle”

Zalążkiem Klubu była grupa młodzieżowa „Grzdyle”, która jeszcze przed powstaniem Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna, nie związana z żadną organizacją penetrowała turystycznie okolice Wrocławia. Ulubionym miejscem spotkań było popularne wówczas rozlewisko Odry – „Bajkał”. Tu biwakowano, uczono się obozowania i organizacji wspólnego wypoczynku. Od jesieni 1968 r. grupa „Grzdyle” uczestniczy już w działalności Oddziału Wrocław Fabryczna, jako „sekcja turystyczna MKT „Ślężanie”. Rychło jednak następuje wyodrębnienie się jej. Samodzielną działalność rozpoczyna jako Klubu Turystyki Górskiej „Grzdyle”, organizując wiele imprez: „Złaz w Jordanowie”, „Święta w górach”, „Zlot sympatyków Grzdyli”, „Krowiarki”, „Barwy Jesieni” i wiele innych. Jest też organizatorem obozów wędrownych w Karkonosze, Beskidy, Pieniny, Tatry i do Słowińskiego Parku Narodowego. Późniejsze lata to także imprezy klubowe poza granicami kraju: Czeskie Karkonosze, góry Riła w Bułgarii, góry Fogarskie w Rumunii, Alpy Julijskie w Jugosławii.

W 1972 r. Klub zdobywa pierwsze miejsce w ogólnopolskim teleturnieju „Na trasie, szlaku i biwaku”. W roku 1973 za swoją działalność i propagowanie turystyki wśród młodzieży Klub wyróżniony zostaje „Srebrną Honorową Odznaką PTTK”.

Z pierwszych lat działalności wymienić należy działaczy: Stanisława Nosola, Waldemara Szafrańskiego, Stanisława Ziobro, Mirosława Kiereckiego.

W 1976 r. po zmianie w składzie Zarządu Klubu prezesem zostaje Marek Niwiński. Zawiązuje się sekcja wspinaczkowa. 5 osób odbywa kurs skałkowy, kontynuowane są wyjazdy wspinaczkowe w Sokoliki. Ta nowa działalność kierowana przez Szymona Serwatkę owocuje szkoleniami w Tatrach, a także szkoleniami teoretycznymi w zakresie historii alpinizmu i topografii Tatr. Kontynuowane są „wyprawy wspinaczkowe” do Strzeblowa i w Sokoliki. Kursy wspinaczkowe kończy szereg osób. Z dotacji Oddziału dokonuje się pierwszych zakupów sprzętu wspinaczkowego. Równolegle grupa zwolenników dotychczasowych form turystyki organizuje tradycyjne imprezy klubowe i złazy.

W 1983 r. Klub Turystyki Górskiej „Grzdyle” zmienia swój charakter i nazwę na Dolnośląski Klub Górski. Zmiana wiąże się z uzyskaniem przez Oddział zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie usług i prac wykonywanych na wysokości, co oczywiście wymagało odpowiedniego przygotowania i umiejętności wykonawców. Zmieniają się władze klubu.

Prezesami Klubu KTG Grzdyle byli: Stanisław Nosol (1965-1976), Marek Niwiński (1976), Ryszard Żarkowski (1977), Waldemar Szafrański (1977-1982).

W władzach Oddziału pracowali:

Stanisław Nosol – członek Zarządu (1972-1974), wiceprezes (1974-1981)

Waldemar Szafrański – członek Zarządu (1977-1989)

Piotr Staniów – członek Zarządu (1983-1989), wiceprezes (1989-1992)

Janusz Listos – członek Zarządu (1980-1982).

Dolnośląski Klub Górski (DKG)

Powstanie Klubu było związane z powołaniem Zakładu Usług Wysokościowych (ZUW). W klubie pozostała część członków KTG „Grzdyle”, jednak większość stanowili odpowiednio przygotowani alpiniści, pozyskani spoza Oddziału. Prace wykonywane przez Klub na rzecz Oddziału pod firmą Zakładu Usług Wysokościowych „ALPINAR”, w znacznym stopniu przyczyniły się do poprawy sytuacji finansowej Oddziału. Z środków finansowych wypracowanych na przestrzeni lat 1983 – 1989 Oddział dokonał zakupu lokalu, dofinansowywane były imprezy turystyczne, w tym również wyprawy klubowe, oraz dofinansowywano uczestnictwo pracowników ZUW „ALPINAR” w imprezach obcych. Obok obozów w Tatrach Słowackich prowadzone były wyprawy trekkingowe w Karakorum (Latok III – 1985), wspinaczkowe w Alpy (1985-1986), w Himalaje (1986–1987), a także wyjazd do Meksyku i USA.

Spadek zapotrzebowania na usługi wysokościowe w połączeniu z materialnymi ambicjami niektórych działaczy zakładających własne firmy, po kilku latach doprowadził do zaniku działalności klubowej, później zaś do zaprzestanie świadczenia usług i do likwidacji ZUW „ALPINAR”.

Prezesami Klubu byli: Leon Kielar (1982-1985), Stanisław Dąbrowski (1985-1989).

Leon Kielar był członkiem Zarządu (1985).

Klub Turystyki Pieszej „Krajobrazy”

Klub powołany został w dniu 7 października 1970 r., z inicjatywy absolwentów Technikum Chemicznego. Inicjatorzy jego powstania to młodzież o znacznym doświadczeniu w działalności turystycznej, z prężnego Koła PTTK istniejącego przy Technikum. Stąd pierwsza impreza „Kamieniołomy 1970” została zorganizowana w Strzelinie wkrótce po zawiązaniu się Klubu. Wzięło w niej udział kilkaset osób. Ogólne zainteresowanie tematem pozostało też podczas kolejnych imprez kończących się w Strzegomiu, Stroniu Śląskim, Wojcieszowie czy Strzeblowie. Klub przejął z Technikum tradycje organizowania „Zlotu Chemików”, a także krótkich imprez pieszych wiosennych czy jesiennych (Sułów). Imprezy organizowane były w terenie ciekawym turystycznie, lecz nieznanym, gdzie zawsze coś było do pokazania: muzea, jaskinie czy też niepozbawione walorów turystycznych Góry Opawskie, Złote, Kaczawskie lub Pogórze Izerskie. Imprezy klubowe połączone były często z nawiązaniem współpracy z władzami terenowymi, a także Związkiem Zawodowym Chemików. W Oddziale cenną była współpraca aktywu Klubu z Komisją Opieki nad Zabytkami (przez wspólną osobę Prezesa), a także wspólna działalność z kołami zakładowymi „Fadromy” i „Transbudu”.

Spośród działaczy klubu wymienić należy grono założycieli: Jerzego Hamerę – pierwszego prezesa, Wojciecha Radlińskiego, Aleksandra Lwowa, Adama Wiśniewskiego, Jacka Miarczyńskiego, Kazimierza Nowaka, a później Jolantę Mikulską, Zbigniewa Frączka, Urszulę Hamerę.

We władzach Oddziału działali:

Jerzy Hamera – członek Zarządu (1972-1976)

Wojciech Radliński – członek Komisji Rewizyjnej (1985-1989), wiceprezes (1989-1992)

Zbigniew Frączek – członek Komisji Rewizyjnej (1989-1992).

Koło Organizatorów Turystyki

Od początku powstania Oddziału istniała pilna potrzeba szkolenia jego członków. Najlepszą i najbardziej wówczas popularną formą szkoleń były kursy organizatorów turystyki, których gorącym propagatorem był Witold Prelicz W pierwszym pięcioleciu istnienia Oddziału – do końca 1974 roku, zorganizowanych zostało ogółem 12 kursów z ogólną liczbą 452 absolwentów. W 1968 r. zawiązane zostało Koło – Klub Organizatorów Turystyki, którego celem było organizowanie pogłębionych szkoleń i mobilizowanie członków do uczestnictwa w imprezach środowiska, kół zakładowych, a także Oddziału.

Znaczna część absolwentów kursów organizowanych w tamtych latach do dziś uprawia turystykę i uczestniczy w życiu organizacyjnym naszego Oddziału.

Z działaczy tego okresu wymienić należy Wiktora Nowaka – prezesa Koła, Jana Staniszewskiego, Annę Zamojską, Tadeusza Muchę, Mariusza Markowskiego, Pawła Mystka.

* * *

Od dnia powstania Oddziału zostało zorganizowanych 28 kursów organizatorów turystyki, na których przeszkolono 724 osoby.

 

SZKOLNE KOŁA TURYSTYCZNO – KRAJOZNAWCZE

Obok działań, podejmowanych przez Koła, w zakresie współorganizacji form wypoczynku pracowników zakładów pracy Dzielnicy Wrocław Fabryczna, ważną dla Oddziału była działalność na terenie szkół, mająca na celu zapewnienie przyszłości PTTK.

Już od samego początku działały SKKT przy Liceach Ogólnokształcących (Nr V, VI i VII), przy Zasadniczych Szkołach Zawodowych w 5 zakładach Dzielnicy, a także przy technikach zawodowych. Na przełomie lat 1969 – 1970 działało 13 SKKT.

Dotarcie do szkół podstawowych wymagało zrozumienia władz szkolnych, a także poparcia władz oświatowych Dzielnicy, grona wizytatorów i nauczycieli. Niezmiernie ważną była też rola szkolnego opiekuna SKKT – nauczyciela i działacza PTTK.

Przy poparciu (również finansowym) władz oświatowych, w Zagórzu Śląskim został zorganizowany w dniach 30 maja – 1 czerwca 1971 r. I Zlot Szkolnych Kół Turystyczno – Krajoznawczych, na którym zawiązała się Rada Opiekunów SKKT (nauczyciele, rodzice, przedstawiciel Biura Oddziału), pełniąca funkcję Komisji Młodzieżowej.

W krótkim czasie przeprowadzono pierwsze szkolenia dla kierowników wycieczek szkolnych. W ich wyniku 50 osób otrzymało niezbędne uprawnienia. Na skutek zaleceń Rady Opiekunów SKKT na imprezach Oddziału musiały być trasy dla młodzieży szkół podstawowych. Organizowano też na zlecenie specjalne imprezy SKKT.

Na przestrzeni lat 1972 – 1977 szczególnego podkreślenia wymaga dobra współpraca Oddziału z władzami oświatowymi dzielnicy Fabryczna. Stworzona została właściwa atmosfera i warunki dla działalności SKKT w szkołach. Nie byłoby to możliwe bez poparcia wizytator Cecylii Losiak i inspektor Wiesławy Gołas, a także działalności grona osób z Rady Opiekunów SKKT.

Efektem przedstawionych działań był wzrost udziału młodzieży w imprezach organizowanych przez Oddział. Z czasem nawet dość znacznie malał udział dorosłych członków PTTK z zakładów pracy (lata 1978 – 1980, stan wojenny), natomiast stałą tendencję wzrostową wskazywał udział młodzieży w imprezach:

– lata 1968 – 1969 10%

– lata 1969 – 1974 20 – 30%

– lata 1978 – 1984 40 – 50%

– lata 1985 – 1987 70 – 80%

Temu korzystnemu zjawisku nie zaszkodziło nawet wprowadzenie zmian w szkolnictwie w 1977 r. (ze stratą dla PTTK większe kompetencje w zagospodarowaniu wolnego czasu dzieci i młodzieży przyznano ZHP). Jednak dużym naszym atutem były środki finansowe, jakimi Oddział wówczas dysponował i które mógł skierować na rzecz SKKT (w latach 1985 – 1988 było to niemal 10 mln. zł.).

W 1987 r. w naszym Oddziale działały 43 SKKT i była to najwyższa liczba w dziejach Oddziału. W zorganizowanych w tamtym roku imprezach, na ogólną liczbę 19390 uczestników, młodzi ludzie stanowili 82 % (15077 osób).

Z grona nauczycieli i działaczy SKKT we władzach Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna pracowali:

Stanisława Gołaczewska (Technikum Chemiczne) – członek Zarządu (1972–1976)

Halina Ilecka (Szkoła Podstawowa Nr 68) – członek Zarządu (1974–1976)

Jerzy Tatarek (VII Liceum Ogólnokształcące) – członek Zarządu (1974–1976; przewodniczący Rady Opiekunów SKKT.

Piotr Staniów (Szkoła Podstawowa Nr 27) – członek Zarządu (1983–1995)

Andrzej Pikulski (V Liceum Ogólnokształcące) – członek Zarządu (1990–1993); prezes (1993 – 1994)

Ewa Wlazło (Szkoła Podstawowa Nr 100) – członek Komisji Młodzieżowej (1985-1997)

Bożena Szumowska (Szkoła Podstawowa Nr 51) – sekretarz Komisji Młodzieżowej (1985–1997)

Maria Modelska (Szkoła Podstawowa Nr 113) – członek Rady Opiekunów SKKT (1982–1984)

Piotr Jabłoński (Szkoła Podstawowa Nr 5) – członek Zarządu (1985–1987); członek Prezydium Zarządu (1987–1990)

Wanda Haas (Szkoła Podstawowa Nr 113) – przewodnicząca Sądu Koleżeńskiego od roku 1992

Karol Dykiert (Zakład Rehabilitacji ZI) – członek Zarządu od roku 1989

Klub Społecznych Opiekunów Zabytków

Początki działalności Klubu sięgają czasów, kiedy przy Oddziale rozpoczęła działalność Komisja Opieki nad Zabytkami, powołana z grona turystów interesujących się także krajoznawstwem. Inicjatorem powstania Komisji był Zarząd Okręgu PTTK, a szczególnie ówczesny przewodniczący Dolnośląskiej Komisji Opieki nad Zabytkami Włodzimierz Strasburger – dziś patron Klubu. Za datę powołania Komisji uważa się dzień 1 kwietnia 1971 r. Początkowo działała w niej zasadniczo młodzież ukierunkowana na problematykę krajoznawstwa przy okazji licznych imprez. Temat budził zainteresowanie. Wkrótce decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, podjętą wspólnie z Komisją Opieki nad Zabytkami Zarządu Okręgu PTTK, Oddziałowa Komisja Opieki nad Zabytkami z dniem 14 października 1971 roku przejęła – jako opiekun zbiorowy – opiekę nad zabytkowym zespołem Parku Szczytnickiego, w tym także nad szesnastowiecznym Kościółkiem Modrzewiowym, znajdującym się na jego terenie. Szczególną opieką i staraniem objęto kościółek, który nie był użytkowany do celów sakralnych. Z inicjatywy Klubu zaczęto organizować w nim liczne wystawy, prelekcje i koncerty. Wszystko to było i jest obsługiwane przez członków Klubu. O ogromnym zaangażowaniu klubowiczów świadczy m. in. to, że gdy w kościółku wystawia się cenne eksponaty, to właśnie oni muszą nieprzerwanie zapewniać dozór obiektu. W latach siedemdziesiątych aktyw Klubu wygrał batalię, mającą na celu przeprowadzenie remontu zabytku. Uzyskano odpowiedni nakaz Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dla administratora, w wyniku którego został przeprowadzony remont generalny kościółka. Z inicjatywy grupy działaczy Klubu, w wyniku przeglądu materiałów archiwalnych dotyczących historii kościółka, został opracowany przez Janusza Zakrzewskiego i w 1979 r. wydany w nakładzie 6 tys. egzemplarzy specjalny folder na temat dziejów tego obiektu.

W pierwszych latach działania – przez Komisję, a później Klub przewinęło się kilkuset członków. Powoli jednak krystalizował się aktyw, którego działalność koncentrowała się zasadniczo na sprawowaniu opieki nad zabytkowym kościółkiem i Parkiem Szczytnickim, organizowaniu imprez popularyzujących zabytki Dolnego Śląska i wykonywaniu prac pomocniczych wskazanych przez służby konserwatorskie i Wojewódzką Komisję Opieki nad Zabytkami.

Przez wszystkie lata działalności Klub, poprzez organizowanie, głównie na terenie Dolnego Śląska, szeregu imprez turystyczno – krajoznawczych, popularyzował krajoznawstwo, kładąc szczególny nacisk na ochronę zabytków. Należy tu wymienić takie imprezy jak: „Szlakiem zabytków grupy 0”, „Szlakiem zabytków grupy I”, „Stare Zdrojowiska Śląskie”, „Rycerskie Warownie”, „Pamięci Piastów Śląskich”, „Dwory Dolnośląskie”, „Rajd Trzebnicką Kolejką Wąskotorową”, „Śląska architektura drewniana”, czy „Zapomniane zamczyska”. Wielokrotnie imprezy łączone były z porządkowaniem szlaku czy obiektu, co inspirowało do udziału w imprezach lokalną społeczność i czasem zyskiwało poparcie władz lokalnych.

Pomoc w pracach inicjowanych przez służby konserwatorskie za pośrednictwem Wojewódzkiej Komisji Opieki nad Zabytkami lub bezpośrednio przez Zarząd Klubu polegała na umieszczaniu na zlecenie władz na obiektach znaków ochrony zabytku, zawieszaniu tablic z opisem obiektu, wygłaszaniu prelekcji na tematy zabytków i krajoznawstwa, odzyskiwaniu cegły gotyckiej, itp.

Klub ze swojej działalności dopracował się bardzo ciekawej dokumentacji. Jako jedyny w Oddziale ma swoje archiwum: zdjęcia, przeźrocza, zbiór informacji prasowych na swój temat, komplet afiszy, dyplomów, protokołów z zebrań, dokumentacji imprez itp.

W uznaniu zasług, działający przy Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna Klub Społecznych Opiekunów Zabytków im. Włodzimierza Strasburgera wyróżniony został w swoje X-lecie Złotą Odznaką „Za opiekę nad zabytkami”, nadaną przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, a także Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”, a w roku XX-lecia działalności został wyróżniony Złotą „Honorową Odznaką PTTK”.

Efektywność działania Klubu, konsekwencja i wytrwałość w realizacji założeń przez aktyw, była wynikiem przyjmowania wzorców od patrona Klubu – Włodzimierza Strasburgera.

Za szczególne angażowanie się w sprawę ochrony zabytków należy wymienić: Janusza Zakrzewskiego, Stanisława Ziobro, Bogusława Modelskiego, Wojciecha Radlińskiego, Jerzego Maleszkę, Romana Sikorę, Roberta Jędrasiaka, Andrzeja Tura. Natomiast wyrazy szczególnego uznania należy złożyć Ryszardowi Antonowiczowi za ogromny wkład pracy i za dyżury w zabytkowym kościółku.

Klub Turystyki Górskiej „Łazek”

Z końcem 1979 r. grupa członków Klubu Turystyki Górskiej „Grzdyle” wraz z gronem instruktorów ZHP z Hufca Wrocław – Śródmieście podjęła próbę reaktywowania działalności Oddziałowej Komisji Turystyki Górskiej. Po roku okazało się, że prowadzona działalność – głównie na rzecz członków zainteresowanych turystyką górską, nabiera bardziej klubowego charakteru.

Nazwa – Klub Turystyki Górskiej, przyjęta została przez uczestników zebrania kończącego roczną działalność (09.12.1980). Wybrano Zarząd, którego pierwszym prezesem został Marek Szot. Od początku działalności Klub był organizatorem imprez górskich. Jedna z pierwszych imprez zainspirowała członków do przyjęcia przez Klub nazwy „ŁAZEK”, od nazwy szczytu w masywie Błatniej w Beskidzie Śląskim. Przez okres pięciolecia 1981 – 1985 do kalendarza imprez Oddziału wchodziły imprezy klubowe o charakterze otwartym: „7 Wierchów Sudeckich”, „Śladami Liczyrzepy”, „Jesienny Zlot Turystów Górskich”. Dla swoich członków Klub organizował także imprezy zamknięte: zimowiska, Andrzejki, Święta w górach, obozy i wypady w różne pasma i regiony górskie oraz poprzez wymianę z innymi organizatorami, umożliwiał uczestnictwo w podobnych imprezach organizowanych przez nich.

Po trwającym kilka lat regresie, Klub aktualnie organizuje imprezy dla niewielkiego grona osób uprawiających turystykę kwalifikowaną. Wprowadził też nowy rodzaj imprezy turystycznej – biwaki zimowe, odbywające się w międzynarodowej obsadzie. Prezesem Klubu jest Grażyna Biernat.

Spośród działaczy Klubu we władzach Oddziału działali:

Marek Szot – członek Zarządu (1978-1981), wiceprezes (1981-1984), członek Prezydium Zarządu (1985-1989)

Daniel Milczarski – członek Zarządu (1985-1992)

Piotr Jabłoński – członek Zarządu (1985-1989)

Klub Przewodników Turystycznych

Na spotkaniu w dniu 25 kwietnia 1984 r. w odpowiedzi na jeden z wniosków zjazdowych, pod przewodnictwem Czesława Cetwińskiego odbyło się zebranie inicjujące powstanie Koła Przewodników. Zakładano, że będzie ono grupowało docelowo około 30 osób, z uprawnieniami przewodników sudeckich, miejskich, terenowych (po Dolnym Śląsku) i zakładowych.

Pierwszy Zarząd Koła został wybrany w dniu 14 czerwca 1984 r. Pierwszym prezesem został wybrany Bronisław Zathey. Działalność Koła, oprócz odpłatnych usług przewodnickich, obejmuje szkolenia i doszkalanie przewodnickie, społeczną obsługę wycieczek szkolnych i młodzieżowych, opracowywanie poszczególnych tematów dla celów szkoleniowych i propagowanie przewodnictwa wśród członków Oddziału. Jeszcze w połowie lat osiemdziesiątych Koło przyjęło formę Klubu. Ilość członków stale wzrastała.

Jeden z kolejnych Zarządów Klubu podjął działania zmierzające do uzyskania samodzielności, jako wyodrębniona jednostka gospodarcza Oddziału. Zamierzenia, pomimo zgody Zarządu Oddziału na samodzielność w dysponowaniu wypracowanymi przez Klub środkami nie dały efektu, a nawet spowodowały deficyt i straty Oddziału.

Od początku lat dziewięćdziesiątych Klub jest każdego roku we wrześniu organizatorem dużej imprezy o nazwie „Czyste Góry”. Impreza, w której liczny udział bierze młodzież szkolna, jest organizowana w Masywie Ślęży. Uczestnicy (których liczba dochodziła nawet do 1000 osób), biorą udział w sprzątaniu Masywu Ślęży. Oczywiście w sprawnym przebiegu imprezy pomagają władze gminy.

Aktualnie Klub Przewodników Turystycznych liczy 57 członków PTTK z czego 11 osób należy do innych Oddziałów (47 osób posiada uprawnienia państwowe). Klub zrzesza też 47 osób posiadających uprawnienia pilota wycieczek. Przewodnicy należący do Klubu posiadają uprawnienia na teren miasta Wrocławia, Dolny Śląsk i Sudety. Obsługują imprezy Oddziału i BORT.

Klub Turystyki Pieszej „TREP” przy Liceum Ogólnokształcącym w Sycowie.

Klub Turystyki Pieszej „TREP” w Sycowie przy Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki powstał 5 grudnia 1973 r. z inicjatywy członka KTG „Grzdyle” Edmunda Gosia, a 15 lutego 1974 r. został zarejestrowany, jako Koło Terenowe w Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna. Wówczas członkowie Klubu brali udział w imprezach organizowanych przez Oddział, takich jak: „Siedem wierchów Sudeckich”, „Barwy jesieni”, „Krowiarki”.

W wyniku podziału kraju na 49 województw i przyłączenia Sycowa do województwa kaliskiego, Klub odłączył się od Oddziału Wrocław Fabryczna. Jego członkowie byli współzałożycielami Oddziału PTTK w Sycowie, podlegającego Zarządowi Wojewódzkiemu PTTK w Kaliszu (istniał w latach 1976 – 1991). Oddział ten od początku swej działalności nawiązał bliską współpracę z harcerstwem i organizacjami młodzieżowymi. Za organizację licznych imprez turystycznych został wyróżniony przez ZW PTTK w Kaliszu, Odznaką „Zasłużony w PTTK dla województwa kaliskiego” (16.08.1988). Likwidacja w roku 1990 Zarządów Wojewódzkich PTTK i inne związane z tym zmiany miały wpływ na rozwiązanie Oddziału PTTK w Sycowie.

W styczniu 1992 r. Klub Turystyki Pieszej „TREP” wraca do Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna, jako Koło PTTK nr 9. Członkowie Klubu biorą udział w wielu imprezach oddziałowych. Jest też organizatorem koleżeńskich spotkań „rocznicowych” na zakończenie każdego sezonu turystycznego. Klub Turystyki Pieszej „TREP” od początku nieprzerwanie działa jako ogniwo PTTK. Przez cały ten czas koło zorganizowało ponad 170 imprez, których uczestnikami byli jego członkowie (przez ten okres przewinęło się przez Koło ponad 450 członków PTTK). Obchody XXV-lecia KTP „TREP” zaowocowały specjalnym wydawnictwem i okolicznościową wystawą w LO Syców.

Za swą działalność Klub „TREP” z okazji pięćdziesięciolecia Liceum Ogólnokształcącego w Sycowie (12.10.1996) został wyróżniony Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”, natomiast w dniu 8 grudnia 2000 r. otrzymał Złotą „Honorową Odznakę PTTK”.

Koło Nr 13 przy „Hutmen” SA Wrocław

Koło PTTK przy Zakładach Hutniczo – Przetwórczych Metali Nieżelaznych „Hutmen” powstało w dniu 11 stycznia 1962 roku.

Od początku za główny cel postawiło sobie organizowanie wycieczek turystyczno – krajoznawczych i aktywnego wypoczynku, dla pracującej w ciężkich warunkach załogi zakładu (wysoka temperatura, hałas, wpływ szkodliwych metali ciężkich).

Pierwszym prezesem Koła został Stanisław Semczyszyn. Liczyło ono wtedy 30 osób

W maju 1967 roku Koło weszło w skład Międzyzakładowego Oddziału PTTK stając się jednym z członków – założycieli.

W początkowym okresie (1962–1968) działalność Koła nie była zbyt intensywna. Szersza działalność rozwinęła się po roku 1968, kiedy prezesem został Jan Wasik. Koło zaczęło organizować liczne wycieczki krajoznawcze w Bieszczady, Gorce, Tatry i Pieniny, do Trójmiasta, Malborka i Wieliczki oraz wyprawy turystyczne w Sudety.

Prezesami Koła byli kolejno: Stanisław Semczyszyn (1962-1968), Tadeusz Kalisz (1968-1970), Zdzisław Bogusławski (1972-1973), Andrzej Fryt (1973-1974), Adam Kucharczyk (1974-1975), Jan Sendal (1975-1976), Jadwiga Klusek (1976-1978), Bronisław Jaje (1978-1981), Janusz Chrzan (1981-1984), Jerzy Kosowski (od roku 1985).

W roku 1975 Koło liczyło już 186 członków.

Od połowy lat siedemdziesiątych zaczęto coraz częściej organizować imprezy turystyki kwalifikowanej, szczególnie górskiej, na terenie Sudetów i Beskidów oraz popularne wy­cieczki do Gniezna, Biskupina, Torunia, Kórnika, Rogalina, Warszawy, Krakowa i inne.

Na przełomie lat siedemdziesiątych Koło rozpoczęło intensywną propagandę turystyki narciarskiej, organizując w sezonie około 10 wyjazdów na narty. W tym czasie prężnie działała również sekcja kajakowa, współorganizując spływy na Czarnej Hańczy i Raspu­dzie, Drwęcy, Obrze, Wdzie i Drawie.

W 1979 r. zorganizowano trzytygodniową wyprawę w góry Pirynu i Riły (Bułgaria), a w latach osiemdziesiątych 4 dwutygodniowe obozy w Tatrach Słowackich. Od roku 1982 przez blisko dziesięć lat, każdego roku były organizowane 10 -; 14- dniowe obozy w Tatrach z bazami w Domu Turysty w Zakopanem i schroniskach tatrzańskich. W 1993 r. członkowie Koła byli też w Alpach (Masyw Dachsteinu). W tym czasie organizowano też wycieczki turystyki kwalifikowanej w Bieszczady, Beskid Śląski i Żywiecki, Góry Świętokrzyskie, Jurę Krakowsko – Częstochowską.

Koło organizowało również wiele wyjazdów o charakterze krajoznawczym po Pol­sce (Kraków, Wieliczka, Sandomierz, Pszczyna, Tarnowskie Góry, Ojców, Łańcut, Malbork, Gdańsk) i poza jej granicami (Budapeszt na Węgrzech, Praga, Skalne Miasta, Morawski Kras, Jeseniki w Czechach, Parki Narodowe i Dalmacja w Chorwacji, Wiedeń w Austrii i Szwajcaria Czesko – Saksońska).

Najwięcej imprez turystycznych miało miejsce w Sudetach, które w trakcie działalności Koła jego członkowie i sympatycy przemierzyli wzdłuż i wszerz na różnych wy­cieczkach. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych odbyło się około 15 imprez, obecnie odbywa się 5 – 6 imprez rocznie. Koło tradycyjnie już organizuje trzy imprezy: w maju „Rajd Hutników” (wycieczka krajowa, a w ostatnich latach wyjazd zagraniczny), w czerwcu z okazji Dnia Dziecka wycieczka „Z dziećmi w góry” i w październiku „Zakończenie sezonu”.

Do dobrej działalności Koła przyczynia się poparcie ze strony Dyrekcji „Hutmen”, która dofinansowuje wiele organizowanych przez Koło imprez turystycznych.

Koło liczy obecnie około 20 członków. W roku 1984 w dowód uznania za długoletnią aktywną działalność zostało wy­różnione Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”.

W ponad trzydziestoletniej historii Koła do najaktywniejszych działaczy należy zaliczyć: Mariana Kosińskiego, Mariannę i Bronisława Jaje, Jana Staniszewskiego, Janusza Chrzana, Tadeusza Jarosza, Jerzego Kosowskiego, Iwonę Olczak, Dorotę Szymszon i Bożenę Rymarowicz.

W skład władz Oddziału wchodzili:

Janusz Chrzan – członek Zarządu (1985-1986)

Bronisław Jaje – członek Prezydium Zarządu (1981-1982), wiceprezes (1983-1985)

Tadeusz Jarosz – członek Zarządu (1989-1997)

Jerzy Kosowski – członek Zarządu od roku 2000

Koło nr 14 przy Komendzie Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu

Koło przeszło do Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna z Oddziału Wrocławskiego PTTK w 1991 r. Aktyw Koła dysponując odpowiednimi środkami finansowymi koncentrował się przede wszystkim na organizacji wypoczynku, turystyki i krajoznawstwa dla dzieci i młodzieży członków rodzin funkcjonariuszy. Szczególne nasilenie tej działalności przypada na okres lat 1991 – 1998 kiedy to zorganizowanych zostało 135 imprez z udziałem blisko 3500 uczestników. Ilościowo przeważały krótkie imprezy autokarowe w pobliskie regiony górskie (Śnieżnik, Srebrna Góra, Zagórze Śląskie, Góry Stołowe, Skalne Grzyby, Bardo Śląskie), a także do Czech (Skalne Miasto, Praga), Austrii i na Węgry (Wiedeń, Budapeszt). Były też imprezy typu obozy stacjonarne i wędrowne dla młodzieży (25) i zimowiska (4). Organizacja obozów wędrownych miała miejsce na całym obszarze gór polskich – od Świeradowa Zdroju po Bieszczady, obejmowała także góry Świętokrzyskie i Jurę Krakowsko – Częstochowską. Szczególnym powodzeniem u młodzieży cieszyły się dwutygodniowe turnusy w Bieszczadach. Koło dysponuje wyposażonym lokalem Klubowym otwartym w dniu 6 stycznia 1995 r. Tradycyjną imprezą aktywu turystycznego Koła jest impreza na Śnieżniku – na rozpoczęcie oraz na zakończenie sezonu.

We władzach Oddziału działali:

Anna Pawłowska – sekretarz Zarządu (1993-1994)

Jerzy Osiecki – członek Zarządu (1994-2001)

Henryk Duciak – członek Sądu Koleżeńskiego od roku 1997

Klub Kajakowy „NEKTOS V”

Klub działający na prawach Koła PTTK zawiązany został przez grupę wodniaków, przodowników turystyki kajakowej 7 listopada 1984 r. Inicjatorem powołania Klubu był Krzysztof Białobłocki – przodownik turystyki kajakowej, a także sędzia imprez kajakowych – przed przejściem na emeryturę pracownik zakładu Dolmel oraz prezes zakładowego Klubu Turystyki Kajakowej działającego na prawach Koła PTTK nr 17 (1980). Grupę członków Klubu tworzyli zwolennicy rodzinnej turystyki kajakowej, uprawianej w gronie znajomych, z udziałem dzieci i młodzieży. Po zakupieniu pierwszego sprzętu ze środków Oddziału i zapewnieniu bazy na terenie posesji inicjatora powstania Klubu, organizacja pierwszych imprez miała miejsce już w sezonie letnim 1985 r. Członkowie Klubu biorą udział w licznych imprezach własnych organizowanych początkowo na akwenach leżących w bliskości Wrocławia (Odra, Bystrzyca, Smotrawa, Widawa, Barycz, Oława, Bóbr) a także obcych, nawet zagranicznych (Dunaj). Na przestrzeni 15 lat działalności aktyw Klubu był organizatorem przeszło 300 imprez z udziałem ponad 4000 uczestników, wśród których połowę stanowiła młodzież szkolna.

Z końcem 1998 r. z przyczyn sporów organizacyjnych nastąpił podział Klubu i sprzętu. Wyodrębniła się grupa Klubu działająca w Mosinie koło Poznania. Zmienił się zarząd Klubu i jego siedziba (Kościuszki 13/5), a także miejsce bazowania sprzętu (Jelcz Laskowice). W nowym układzie organizacyjnym, obok imprez na akwenach w pobliżu Wrocławia członkowie Klubu biorą udział w imprezach i spływach ogólnopolskich (Skawa, Ruda, Panew, Brda). Liczne są już trofea klubowe zdobyte podczas imprez w latach 1999 – 2001 (aktualnie zdobią pomieszczenia Oddziału).

Prezesami Klubu byli: Krzysztof Białobłocki (1984–1998) i Andrzej Kosioł (od roku 1999).

 

Koło nr 6 przy Klubie Spółdzielni Mieszkaniowej „Polanka”

Koło powstało w maju 1989 r. przy Klubie Osiedlowym „Polanka” i korzysta z lokalu Spółdzielni Mieszkaniowej „Polanka”. Swą działalność rozpoczęło szeregiem wycieczek w najbliższe okolice Wrocławia.

Prezesem liczącego ponad 100 członków Koła jest Bolesław Lang – kierownik Klubu „Polanka”.

Specyfika prowadzonej przez Koło działalności to przede wszystkim zasługa popularnego wśród turystów Waldka – Waleriana Żukowskiego, instruktora i przewodnika PTTK. Każdego roku Koło organizuje ponad 60 imprez. Niemal w każdą sobotę, grupa w której jest 50 i więcej osób w wieku 6 do 90 lat wyrusza w okolice Wrocławia na trasę liczącą 10 – 15 km. Jest na niej czas i miejsce na spotkanie się przyjaciół i na śpiew.

Spotkania członków i sympatyków Koła nie ograniczają się tylko do wycieczek. W każdą niedzielę w Klubie „Polanka” odbywają się spotkania, odczyty, seanse przezroczy, występy oraz wieczorki taneczne przy orkiestrze.

W 1997 r. członkowie Koła utworzyli zespół wokalny Klubu „Polanka”. Liczący 22 osoby zespół kierowany przez Waleriana Żukowskiego, występuje przy akompaniamencie artysty – muzyka Józefa Lipskiego w Klubie „Polanka”. Inicjuje też śpiewy w czasie wędrówek, a także uświetnia inne uroczystości. Ze swoim repertuarem zespół był zapraszany do Klubów Seniora, ośrodków pomocy społecznej, związków zawodowych i organizacji społecznych. W podzięce za działalność kulturalno – oświatową członkowie zespołu wokalnego „Polanka” otrzymywali dyplomy i upominki książkowe. Klub „Polanka” za prowadzoną działalność głównie na rzecz ludzi starszych w „Roku seniora – 1999” otrzymał z Centrum Animacji Kultury dyplom, wyróżnienie „Za zasięg programu”, a także nagrodę – znaczny w tym udział miała działalność Koła PTTK.

We władzach Oddziału pracowali:

Walerian Żukowski – członek Sądu Koleżeńskiego (1992-2001)

Bolesław Lang – członek Zarządu (1997-2001)

Ireneusz Mucha – członek Zarządu od roku 2001

Klub Turystyki Kolarskiej „REWOR”

Historia Klubu sięga roku 1986, kiedy to pierwsi działacze (zrzeszeni w Oddziale PTTK Wrocław Krzyki) organizowali wycieczki kolarskie. Nazwa klubowa „REWOR” oznacza rower czytany wspak – jest to oryginalny pomysł Marka Szturo – jednego z pierwszych uczestników imprez klubowych.

Pierwszym prezesem Klubu był Stanisław Stembalski, później tę funkcję pełnił Robert Wojakowski. Obecnie prezesem jest Kazimierz Władyka, a pomagają mu Mirosław Ołdakowski i Ireneusz Brzozowski.

Wycieczki klubowe organizowane są według wcześniej przygotowanego planu. Wyjazd następuje w każda niedzielę, spod sklepu „RONDO” na placu Powstańców Śląskich. Imprezy klubowe przebiegają nie tylko na terenie Dolnego Śląska. W okresie letnim organizowane są także imprezy wieloetapowe, o charakterze rajdu. Członkowie Klubu biorą też udział w imprezach organizowanych przez inne Kluby na obszarze całej Polski, a także za granicą (Czechy).

Od roku 1993 Klub prowadzi ciekawą kronikę imprez własnych i uczestnictwa w wycieczkach, na które członkowie Klubu otrzymali zaproszenie z zewnątrz. Za każdy rok działalności opracowywane jest „podsumowanie sezonu” (kwiecień – październik), a także „podsumowanie sezonu zimowego” (listopad – marzec). Obok opisów ważniejszych tras i przygód, zdjęć z wycieczek, w „podsumowaniach” ogłaszane są dane statystyczne: ilość imprez, ilość przebytych kilometrów, ilość uczestników i wiele innych. Podawane są też ważniejsze tematy i cele wycieczek, hasło trasy itp.

Osiągnięcia KTK „REWOR” w minionych sezonach (kwiecień – październik) obrazuje tabelka:

 

Rok

Ilość imprez

Ilość
kilometrów
Ilość
uczestników
1995 39 3570 615
1996 35 2755 692
1997 46 3620 765
1998 68 4880 656
1999 62 4810 1011
2000 55 4175 1265
2001 61 4955 1062

Członkiem Zarządu Oddziału od roku 2001 jest Ireneusz Brzozowski.

Koło nr 11 „Ślężanie” przy Zakładzie Przewozów Pasażerskich we Wrocławiu

Koło zarejestrowane zostało w Oddziale Wrocławskim w dniu 11 listopada 1965 r.

Założycielami i pierwszymi członkami nowego Koła byli: Mirosław Andzelewicz, Wielisława Buchalik, Agnieszka Dubaniowska, Jan Gesing, Wacław Gliński, Zdzisław Głębowski, Stefan Jangas, Zofia Knapik, Janina i Józef Kucińscy, Jerzy Kukiełczyński, Jeremi i Renata Maliccy, Radosław Ostafi, Józef Sambor, Alfred Skulski, Jerzy Szygowski, Jan Trznadel oraz inni, których nazwisk nie udało się narazie ustalić. Pierwszym prezesem liczącego około 30 członków Koła została Zofia Knapik. W latach siedemdziesiątych przechodzi do Oddziału PTTK Wrocław Krzyki, a po zaprzestaniu działalności przez ten Oddział (1995) wchodzi w skład Kół Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna.

W początkach swojego istnienia działało tylko wśród pracowników Centrali DOKP Wrocław. Działalność ta polegała głównie na organizowaniu wypadów za miasto i wycieczek wagonowych, jako najpopularniejszej formy wypoczynku kolejarzy. Po kilku latach ograniczania działalności, zaczęto doń przyjmować wszystkich kolejarzy węzła wrocławskiego. W tym też okresie zaczęto organizować pierwsze Rajdy, popularyzując wśród kolejarskiej braci walory turystyczne okolic Wrocławia, Śląski Olimp czy wreszcie Sudety. Na początku lat siedemdziesiątych organizowana jest pierwsza impreza na orientację o nazwie „Zawody na orientację kolejarzy”, zmienionej później na „Sudecki azymut kolejarzy” (trwała 7 lat) oraz pierwszy rajd górski „Kolejarze szlakiem zamków i grodów” (odbywa się do dziś).

W początku lat osiemdziesiątych Koło otwiera się dla osób spoza PKP. Znacznie wzrasta liczba członków Koła dochodząc nawet do 150 osób, a także ilość oraz różnorodność organizowanych imprez. Organizuje się wycieczki wagonowe i autokarowe dla niedzielnych turystów, rodzinne wypady na łono natury, zloty dla dzieci i rajdy dla wytrawnych turystów. Działalność taka dała widoczne efekty. Kiedy na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, ze względu na brak dofinansowania, upada wiele ogniw PTTK, w Kole nr 11 liczba członków nie schodzi poniżej 70 osób.

W ostatnich latach znów następuje bardzo dynamiczny rozwój. Koło przyjmuje nazwę „Ślężanie” (1993), członkowie i sympatycy noszą wyróżniający ich znaczek (obecny jest trzecim z kolei – 1986, 1994 i 1998), posiada hymn (odśpiewany pierwszy raz 11 listopada 1995 r. z okazji XXX-lecia Koła), własny śpiewnik na spotkania przy ognisku (obecny jest trzecim – 1993, 1995 i 1998), jest także twórcą i jedynym weryfikatorem odznaki turystyki kwalifikowanej „Znam Ślężę”.

Każdego roku organizowane są imprezy cieszące się popularnością:

– rajdy: „Marzanna” (Kolejarska, a później Ślężańska), ,„Kolejarze szlakiem zamków i grodów”, „Spadający Liść”, w których bierze udział od 50 do kilkuset osób.

– krajoznawcze wycieczki krajowe i zagraniczne

– kilkanaście imprez jednodniowych, głównie cyklicznych – nie tylko w okolice Wrocławia

– wspólne wyjazdy na imprezy organizowane przez inne ogniwa PTTK, głównie kolejarskie

Do niedawna organizowane były też Rajdy „Wielka Sowa” i „Pieczony Ziemniak” oraz impreza szkoleniowa – Ślężańskie Forum Turystyczno – Rekreacyjne „Tu jest Twój dom”.

Są to imprezy dla wszystkich pokoleń, posiadające elementy poznawcze oraz stanowiące doskonałą okazję do spotkania się przyjaciół, czy zawarcia nowych przyjaźni.

Koło prowadzi swoją kronikę, a od 1997 r. wydawana jest gazetka Koła „Głos Ślężan” – miesięcznik w którym oprócz ogłoszeń i istotnych dla członków Koła informacji, zamieszcza się artykuły o ciekawych miejscach i interesujących zabytkach oraz zapoznaje się czytelników z legendami dolnośląskimi.

Koło liczy około 100 członków. Biorąc pod uwagę ich miejsce zamieszkania, można powiedzieć, że jego najdalej wysuniętymi placówkami są Kalisz, Opole i Węgliniec.

Prezesami Koła byli: Zofia Knapik (1965-1967), Jan Cyberski (1967-1969), Wacław Gliński (1969-1972), Mieczysław Boda (1972-1976), Jerzy Kolerski (1976-1978), Elżbieta Hepnar (1978-1984), Ryszard Piktel (1984-1990), Ewa Rapacz (1990-1992), Mikołaj Bialik (1992-1998), Elżbieta Szczuraszek (1998-2000), Dagmar Chmielewska (od roku 2000).

Członkowie Koła, od czasu wejścia Koła w skład Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna, pełnili i nadal pełnią odpowiedzialne funkcje we władzach tego Oddziału:

Jerzy Błaszczyk – członek Zarządu (1995-1997); prezes (1997-2001); członek Prezydium Zarządu (od roku 2001)

Mikołaj Bialik – sekretarz Zarządu (1997-2001); prezes od roku 2001

Alicja Grunt – Mejer – członek Komisji Rewizyjnej (1997-2001); przewodnicząca Komisji Rewizyjnej od roku 2001

Zygmunt Karkocha – sekretarz Komisji Rewizyjnej od roku 1997

Łucja Czechowska – członek Sądu Koleżeńskiego (1997-2001)

Dagmar Chmielewska – członek Sądu Koleżeńskiego od roku 2001

Stanisław Zembski – członek Sądu Koleżeńskiego od roku 2001

Ponadto 3 członków Koła wchodzi w skład Komisji Turystyki Rady Głównej Kultury Fizycznej, Turystyki i Działalności Kulturalnej „Kolejarz”, a 10 jest w składzie Komisji Turystyki Międzyzakładowej Rady Kultury Fizycznej, Turystyki i Działalności Kulturalnej „Kolejarz” we Wrocławiu.

Oprócz osób wymienionych jako członkowie – założyciele, prezesi Koła oraz osoby wchodzących w skład władz Oddziału, swój szczególny wkład w rozwój Koła wnieśli też: Oskar Andruszkiewicz, Lucyna, Krzysztof i Zofia Bialikowie, Jolanta Białek, Grażyna Bielewicz, Helena Błaszczyk, Eugeniusz Buda, Danuta Czajkowska, Jacek Czechowski, Eugeniusz Graja, Andrzej Grunt – Mejer, Wojciech Heluszka, Regina Jelonek, Danuta Kolerska, Mieczysław Korzycki, Joanna Kozłowska, Alicja Krawczyszyn, Henryk Kulczyk, Stanisława Kwiecień, Zenon Leszczyński, Teresa i Wojciech Lubasowie, Genowefa Ładniak, Gabriela Łeńska, Stanisława Merta, Adam i Danuta Miedzińscy, Włodzimierz Milejski, Wiesław Nieckula, Ewa Orzechowska, Marek Oziembłowski, Barbara Pawlak, Bożenna Piktel, Tadeusz Prus, Krzysztof Puchała, Wiesław Pytlik, Leon i Łukasz Rapaczowie, Helena Rusnak, Leszek Schmidt, Antoni Sikora, Stanisław Siudut, Józef Sambor, Zenon Stefański, Jan Szefczyk, Leonard Szulc, Jan Szuszkiewicz, Leszek Śmiałkowski, Irena Tomera, Włodzimierz Trojanowski, Grażyna i Alicja Wałęga, Adam Węgrzyn, Aleksandra Wilanowska, Teresa Wrzyszcz, Jadwiga i Stanisław Zembscy.

Za osiągnięcia w propagowaniu i rozwoju turystyki Koło otrzymało:

– Puchar Federacji Kolejarzy ufundowany przez Ministra Komunikacji i Zarząd Główny ZZK „Za najaktywniejsze Koło PTTK w sieci PKP” (1973)

– Puchar Oddziału PTTK Wrocław Krzyki „Za I miejsce we współzawodnictwie Kół Zakładowych” (1975, 1985, 1995)

– Dyplom i nagrodę pieniężną za II miejsce w współzawodnictwie Kół Zakładowych województwa wrocławskiego (1979)

– Puchar Zarządu Wojewódzkiego PTTK we Wrocławiu (1986)

– Nagrodę pieniężną od Ministra Sportu i Turystyki (1990)

– Srebrną „Honorową Odznakę PTTK” (1998)

– Medal za zasługi dla turystyki zakładowej od Komisji Kół i Oddziałów Zakładowych ZG PTTK (2000)

Koło nr 29 – Chemizola

Z wnioskiem o powołanie Klubu Narciarskiego na prawach Koła PTTK wystąpiła grupa 22 pracowników Przedsiębiorstwa Robót Chemoodpornych i Antykorozyjnych. Propozycja miała poparcie Dyrekcji. Dokonano zakupu sprzętu narciarskiego w wytwórni w Szaflarach. Klub o nazwie „EPOKSYD” został w maju 1985 r. przyjęty w skład ogniw Oddziału jako Koło Nr 29.

Koło jest w okresie sezonu zimowego, organizatorem wyjazdów i imprez do wielu, leżących po stronie polskiej i czeskiej, miejscowości w Sudetach. Wykorzystując własny transport organizuje też wyjazdy w Alpy. Prowadzi również szkółki narciarskie dla najmłodszych oraz szkolenia dla mniej sprawnych. Do nauki wypożycza odpowiedni sprzęt narciarski (komplety – buty, narty, kijki).

Funkcję prezesa Koła sprawuje Janusz Kierzkowski. W latach 1989 – 1997 był on również członkiem Zarządu Oddziału.

SKKT Nr 30 przy V Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu

(Poniższy materiał ma formę osobistego wspomnienia autora – opiekuna SKKT i w niektórych miejscach może być zrozumiały tylko przez grono zainteresowanych. Lecz choć jego forma różni się od stosowanej w opracowaniach mówiących o innych kołach i klubach, zespół redakcyjny postanowił zamieścić go w przekazanej nam formie, gdyż wspomnienie jest ciekawe, a celem niniejszego wydawnictwa jest przypomnienie dziejów i dokonań, co materiał ten realizuje.)

Opiekun SKKT – Andrzej Pikulski.

To się zaczęło we wrześniu 1987 r. Zacząłem pracę w V Liceum Ogólnokształcącym, jako nauczyciel biologii i w połowie września Stefan Mizia (również nowo zatrudniony matematyk i świetny turysta) zaproponował mi udział w wycieczce klasy I w Rudawy Janowickie z noclegiem w Czartaku. Miałem być opiekunem. Nie powiem miałem małego cykora, bo przecież … my jeszcze nie znamy uczestników, a uczestnicy nie zdążyli poznać nas. Ale jak uspokoił mnie Stefan, wśród uczestników jest grupa uczniów, która chodziła z nim jeszcze w podstawówce i do których ma pełne zaufanie. Faktycznie. Pogoda była piękna, widoki wspaniałe, nie było tylko … kłopotów. I tak to się zaczęło. Później było jeszcze kilka wycieczek ze Stefanem, ale coraz wyraźniej zacząłem się usamodzielniać.

Z dotychczasowego SKKT – PTTK „Dromadery” wydzielił się nowy SKKT – PTTK nr 30. Członkami tego koła byli głównie uczniowie mojej klasy (że też chciało im się tyle chodzić z … Muflonikiem Rufio – taką dali mi ksywę) i amatorzy ptaków z innych klas. Asioła”, Lidka W, Anka P, Grażyna D (niektóre z nich uczą już w szkołach i też „chodzą”). Nasze trasy piesze były bardzo ambitne: Bystrzyca Kłodzka – Igliczna, Śnieżnik (nocleg u „Biby” – absolwenta V LO) i następnego dnia do Międzylesia, albo z Rusinowa k. Wałbrzycha przez Zagórze, Walim i Wielką Sowę do Zygmuntówki – w deszczu i ze śniegiem, albo ornitologiczne na Stawy Milickie, by „zaliczyć” orła bielika czy parę innych opierzonych ciekawostek. Tam „wykluła” się nam sekcja ptasia, z własną oznaką „Traczki Bielaczki”. Jeździło się z nimi na jednodniowe wycieczki do Gdańska – żeby oglądać zimujące na naszym wybrzeżu kaczki morskie (np. lodówki), albo w Tatry późną wiosną, by zobaczyć pomurniki i orła przedniego. Największym sukcesem tego okresu było zorganizowanie dwutygodniowego obozu w Tatrach.

Przy organizacji wycieczek Bogusław Modelski z Biura Oddziału cierpliwie tłumaczył jak się robi programy, preliminarze i rozliczenia. A w szkole przed niektórymi rodzicami (zmęczonych i zmokniętych kochanych dzieci) broniła mnie dyrektorka pani Barbara Josiak miłośniczka Tatr i turystyki, tłumacząc, „… że nie są z cukru” i „… że życie też jest męczące”. Dziękuję!

W międzyczasie Stefan Mizia opracował program dla autorskiej klasy turystycznej i w 1990 r. ruszyła pierwsza taka klasa w V LO. Ponieważ byłem wychowawcą klasy maturalnej rysowała się perspektywa kontynuacji takiej klasy w roku 1991. Moje wątpliwości i obawy (widziałem jakie problemy miał Stefan) rozwiewali koledzy przewodnicy, głównie Bronisław Zathey – gorący zwolennik i orędownik takich klas, Marek Szot i Wojtek Radliński. Boguś Modelski obiecywał pomoc w przygotowaniu i prowadzeniu dokumentacji finansowej niezbędnej przy prowadzeniu takiej klasy. Wdepnąłem.

Kandydaci do klasy krajoznawczo – turystycznej spotkali się na trasie ostatniej imprezy z cyklu „Śląskich Warowni”, przy pracach porządkowych na zamku Gryf. W obserwacji przyszłych turystów i w analizie ich postaw pomagali mi: Anna Jagiełło, Marek Szot i Janusz Zakrzewski.

We wrześniu 1991 r. ruszyła druga w V LO klasa krajoznawczo – turystyczna. Celem istnienia tej klasy było wyszkolenie kandydatów na przyszłych przewodników turystycznych. Realizowano to szlachetne działanie w ramach zajęć terenowych, odbywających się wg planu: wiosna i jesień dwudniówki po Sudetach i po terenie oraz jeden wielodniowy wyjazd poza Śląsk, zima – jednodniówki po Wrocławiu i po innych miastach Śląska, lato – dwutygodniowy obóz i ewentualne praktyki w biurach podróży. Ten ostatni typ zajęć upadł z braku zainteresowania biur podróży, a i uczniom zapał jakby nieco opadł.

W ramach tych zajęć odbyło się około 60 zajęć terenowych w Sudetach i około 45 jednodniówek miejskich. W ramach wielodniowych zajęć poza Śląskiem byliśmy w Górach Świętokrzyskich (tam mieszkańcom Kielc „wpadł w oko” „Zupa” – dziś stateczny ojciec rodziny i dobry przewodnik; często czegoś od niego chcieli). Byliśmy w Beskidzie Śląskim i Żywieckim, gdzie – jak stwierdził „Jeżu” – „tylko w Wietnamie było gorzej”, ntomiast „Szu” pokazał, że pociąg do cieczy ma lepszy niż Wódz. Zwiedziliśmy też Warszawę i Puszczę Kampinoską, a przez 9 dni deptaliśmy Bieszczady. W czasie zajęć wakacyjnych byliśmy również dwa razy w Tatrach, pływaliśmy kajakami po akwenach Pojezierza Iławskiego i odbyliśmy „autokarówki” po Kujawach, Pomorzu i Ziemi Lubuskiej. W zajęciach tych pomocą przewodnicką służyli mi koleżanki i koledzy: (w porządku chronologicznym) Bolesław Tryniecki, Władysław Woźniakiewicz, Józef Szumilas, Zbigniew Sobierajski, Stanisław Dziuba (bardzo często), Marek Szot (najczęściej), Zdzisław Borowiec, Janusz Zakrzewski, Wojciech Radliński, Jan Paszko, Anna Jagiełło. Dziękuję Wam!

Bronisław Zathey tworzył dobry klimat wokół tej klasy i jej idei w urzędach dysponującymi pewnymi funduszami. Zaowocowało to konkretnymi kwotami wspomagającymi szkolenia terenowe. „Model” jak zwykle popędzał przy rozliczeniach i preliminarzach, zbieranych przez życzliwą Panią Gertrudę Marcinów z Urzędu Wojewódzkiego. Również Urząd Miasta wspomagał finansowo zajęcia terenowe. W klasie czwartej Bronek i Bogdan pomogli zorganizować kurs przewodników miejskich, do którego dołączyła uczennica XII LO – Magdalena Wacowska. Jak się okazało był to bardzo udany przeszczep; przyjął się i działa do dziś w KPT przy Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna. Skończyła się klasa i … bardzo trudno było reorganizować turystykę w V LO. Ponieważ Stefan i ja prowadziliśmy zajęcia ze swoimi klasami, zanikły wyjazdy z uczniami innych klas. „Skończyła się” naturalna w klubach i kołach międzyklasowych wymiana pokoleń. Do szkół zaczęli przychodzić nowi uczniowie innych rodziców. Jak wycieczka to najlepiej za granicę (bo co można zobaczyć w Polsce – w porównaniu z taką Wenecją). A jeżeli wycieczka szkolna, to żeby było wygodnie, sucho, ciepło i … co? 15 km? Pieszo? Dziennie? Przecież to nie Oświęcim! … I takie tam. A jeszcze sieć połączeń kolejowych między miastami Śląska uległa rozrzedzeniu, a i PKS pokazał że nie jest gorszy od PKP w powiększaniu … „oczek”. Trudno było uzbierać więcej niż kilkunastu uczniów chętnych na wycieczki. Z nimi też były kłopoty, ponieważ ze zmianą na stanowisku dyrektora pojawiły się symptomy niezbyt przychylnego traktowania turystyki w ogóle, a wycieczek tzw. „pikendówek” w szczególności. Nowi ludzie uważali, że jak uczniowie dłużej się uczą to mają lepsze oceny, a to poprawia średnią szkoły, czyli jej image. Jesli wyjazdy to tylko w ramach wymian. Tyz piknie! Liczba wycieczek skurczyła się do kilku w ciągu roku. Na tych kilkunastu chętnych nałożyły się moje własne problemy związane ze statusem społecznym (rodzina) i z wiekiem (już nie to zdrowie, choć w sercu ciągle maj). Co dalej? Nie wiem, ale smętne jest tylko to, że w szkole jest wielu młodych nauczycieli, ale żadnemu nie chce się użerać ze smarkaczami (z dorosłymi też trzeba się użerać – tyle, że bez skutku). Poza tym w „łykendy” są kursy i szkolenia liczone do tzw. awansu (aczkolwiek niektóre powinny być zaliczane w poczet kary), a w czym doskonali się frajer, który z „gówniarzami” lata po lasach i kamieniach? I to w deszczu? No, widać „casy som jest psemijające” I tym nieco optymistycznym „Tischnerowskim” akcentem kończę te dywagacje o SKKT – PTTK nr 30 przy V LO we Wrocławiu.

Z pewnością jest jeszcze wielu ludzi, którzy pomagali mi w prowadzeniu tej klasy i tego Koła, a którzy nie zostali wymienieni w tych wspomnieniach. Ot, neurocytofizjologiczne zmiany typowe dla wieku. Wszystkim im serdecznie dziękuję i przepraszam za pominięcie.

SKKT Nr 37

Opiekun SKKT – Karol Dykiert.

Koło SKKT nr 37 przy Zakładzie Rehabilitacji Zawodowej Inwalidów, obecnie od 01.09.199 – przy Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we Wrocławiu, założone zostało z końcem roku 1983 przez nauczyciela matematyki dla uczniów jego klasy. Działalność Koła, a właściwie jego opiekuna Karola Dykierta, dostrzeżona została przez dyrekcję Zakładu i grono nauczycielskie. Organizacja imprez turystycznych i rekreacji w okresie wakacyjnym stała się wkrótce domeną Koła. Specyficzne wymogi sposobu organizacji imprez osób niepełnosprawnych w małych grupach, pod opieką doświadczonych opiekunów, zapewnienie właściwego transportu, także sprzętu, wymagały określonego wysiłku i chęci działania, a przede wszystkim środków finansowych. Przychylna atmosfera dla realizacji programu Koła dawała wyniki. Zorganizowano kurs organizatorów turystyki (26 osób). Na przestrzeni lat 1983 – 2001 odbywały się coroczne czterodniowe imprezy autokarowe w różne regiony Polski: Tatry, Pieniny, Sudety, także do miast Krakowa, Poznania, Gniezna, Warszawy ze zwiedzaniem również ich okolic. Równolegle organizowane były czternastodniowe, wakacyjne spływy kajakowe (Mazury, Pojezierze Suwalsko – Augustowskie, Obra, Brda, Wda, Pałuki, Pilica) z biwakami na trasie. Uczniowie uczestniczyli w nich w małych grupach (20 – 22 osoby), oczywiście pod właściwą opieką. Ogółem zorganizowanych zostało 27 takich imprez. Pomyślnie rozwiązywane były problemy finansowe imprez: z środków budżetu Zakładu, z pomocy finansowej Oddziału w początkowych latach działalności (1985 -1989), dotacje sponsorów, którzy zwykle nie odmawiali opiekunowi (autokary, darowizny i wypożyczenia sprzętu wodniackiego)

Koło SKKT nr 37 w latach 1985 – 1993 należało do największych ogniw Oddziału. Grupowało po kilkuset uczestników (co nieraz przekraczało 50% ogółu niepełnosprawnej młodzieży, pobierającej naukę w Zakładzie).

W okresie pierwszych lat działalności Koła duże zrozumienie dla form turystyki i krajoznawstwa PTTK, jako form rehabilitacji o walorach kształcących i wychowawczych wykazywało kierownictwo Zakładu: dyrektor Tadeusz Samselski, dyrektor ds. gospodarczych Ewa Piss. Oczywiście też członkowie PTTK.

IV. DZIAŁACZY DOCENIANO …

Rodzaje i liczba wyróżnień otrzymanych przez działaczy Oddziału.

Lp. Nazwa wyróżnienia Ilość wyróżnień
1 Zasłużony Działacz Turystyki 15
2 Medal lub Dyplom PTTK (niezrzeszeni) 16
3 Za Zasługi dla Turystyki 4
4 Zasłużony Działacz Kultury FizycznejDKKFiT Wrocław Fabryczna– złota                                                                             – srebrna                                                                       – brązowa                                       4                                 6                                               13
5 Złota Honorowa Odznaka PTTK 56
6 Srebrna Honorowa Odznaka PTTK 90
7 Dyplom ZG PTTK 63
8 Zasłużony w pracy PTTK wśród młodzieży       złota                                                                            srebrna                                                                                    2247
9 25 lat w PTTK 79
10 Dyplom ZW PTTK 31
11 Honorowa Odznaka Turysta Dolnego Śląska 55
12 Dyplom Zarządu Oddziału 94
13 Orli lot 24
14 Zasłużony pracownik PTTK – złota – srebrna 34
15 Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław-Fabryczna – złota – srebrna – brązowa 3648127
16 Krzyż Zasługi RP – złoty– srebrny 21
17 Medal „50 lat PTTK” 9
18 Członek Honorowy Oddziału Wrocław Fabryczna 4
19 Członek Honorowy PTTK 1

Godność „Członek Honorowy PTTK” otrzymał

Władysław Mianowski (2001)

Uhonorowani godnością

„Członek Honorowy Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna”

Władysław Mianowski (1999) Walerian Żukowski (1999)

Karol Dykiert (2001) Urszula Kawińska (2001)

 

Wyróżnieni Złotą Odznaką „Zasłużony dla Oddziału Wrocław Fabryczna”

Maria Banasiak Jan Barć Krzysztof Białobłocki

Grażyna Biernat Jerzy Błaszczyk Czesław Cetwiński

Janusz Chrzan Karol Dykiert Zbigniew Frączek

Edmund Goś Wanda Haas Bronisław Jaje

Marianna Jaje Zenon Kałużny Urszula Kawińska

Janusz Kierzkowski Jerzy Kosowski Bolesław Lang

Edward Łuczak Aldona Matczak Władysław Mianowski

Jolanta Mikulska Bogusław Modelski Stanisław Nosol

Andrzej Pikulski Wojciech Radliński Waldemar Szafrański

Marek Szot Zygmunt Świeczyński Władysław Woźniakiewicz

Janina Zając–Klińska Janusz Zakrzewski Mieczysław Zandberg

Bronisław Zathey Stanisław Ziobro Walerian Żukowski

Eugeniusz Żur

Wyróżnieni Srebrną Odznaką „Zasłużony dla Oddziału Wrocław Fabryczna”

Ryszard Antonowicz Bogusław Apathy Tomasz Architek

Zbigniew Bełcik Mikołaj Bialik Arkadiusz Bzdak

Edward Dudek Bernard Gaffke Teresa Glińska

Piotr Jabłoński Tadeusz Jarosz Adam Klekot

Klub Przewodników Turystycznych Tadeusz Kowalski

Aleksander Lwow Maria May – Majewska Wenancjusz Michoń

Daniel Milczarski Robert Nowak Kazimiera Pawluczuk

Anna Pawłowska Władysława Plaminiak Edmund Rakowski

Piotr Staniów Maria Świerczyńska Andrzej Tur

Emil Wilczyński Kazimierz Władyka

Wyróżnieni Brązową Odznaką „Zasłużony dla Oddziału Wrocław Fabryczna”

Zofia Albrecht Jadwiga Angelus Konstanty Bałuciński

Elżbieta Banach Zbigniew Belka Antoni Bernacki

Krzysztof Bialik Lucyna Bialik Krzysztof Błażewski

Zdzisław Borowiec Jolanta Budzyńska Dagmar Chmielewska

Danuta Czajkowska Łucja Czechowska Maria Dancewicz

Paweł Daszkiewicz Henryk Duciak Kazimierz Dzikiewicz

Marta Ekert–Mazzini Izabela Fornalczyk Krzysztof Gieroń

Hubert Gliga Ryszard Gołofit Jerzy Gottschling

Janina Grabowska Eugeniusz Graja Alicja Grunt–Meyer

Andrzej Grunt–Meyer Lesław Halarewicz Anna Jagiełło

Jadwiga Janczyk Regina Jelonek Robert Jędrasiak

Tamara Jurczak Zygmunt Karkocha Barbara Karpińska

Edward Kaszuba Ewa Knysz–Derugo Alina Koperek

Andrzej Kosioła Zuzanna Kotela Iwona Kozub

Alicja Krawczyszyn Maciej Krywut Ireneusz Krzyżanowski

Józef Kuberski Henryk Kulczyk Janusz Kumorkiewicz

Stanisława Kwiecień Elżbieta Listwan Genowefa Ładniak

Jerzy Mazurkiewicz Maria Modelska Jan Modzelewski

Barbara Mońko-Zięba Ireneusz Mucha Mariusz Nawara

Grażyna Niedużak–Mazurek Zbigniew Niemiec

Zenon Nowak Małgorzata Nowak–Daszkiewicz

Wojciech Obłąk Iwona Olczak Janina Ostrowska

Krystyna Ożóg Jan Paszko Stefania Perczak

Emilia Piech Ryszard Piktel Tadeusz Prus

Stanisław Przewłocki Gabriela Ptackova Maria Radomska

Ewa Rapacz Leon Rapacz Dariusz Rogala

Bolesław Rożek Małgorzata Rudziak Helena Rusnak

Bożena Rymarowicz Zbigniew Saganowski Michał Sebzda

Gabriela Sikora Piotr Snopczyński Zbigniew Sobierajski

Grażyna Sobik Hanna Staniów Joanna Szczepankiewicz

Alina Szukała Józef Szumilas Bożena Szumowska

Dorota Szymszon Leszek Śmiałowski Barbara Tofiluk

Włodzimierz Trojanowski Bolesław Tryniecki

Magdalena Wacowska Ewa Wlazło Wawrzyniec Wlazło

Michał Włodyga Stanisław Zembski Piotr Zubrzycki

Antoni Zygnerski

V. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego

Z inicjatywą utworzenia samodzielnego biura obsługującego krajowy rynek turystyczny przy Oddziale Dzielnicowym PTTK Wrocław Fabryczna wystąpili w grudniu 1975 roku Władysław Mianowski – Prezes Oddziału i Jan Barć – Główny Księgowy.

Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego powstało w kwietniu 1976 roku na mocy zezwolenia Zarządu Głównego PTTK. Pierwszą jego siedzibą był lokal przy ul. Wita Stwosza 15 we Wrocławiu, gdzie mieściło się również Biuro Oddziału. Początkowo działalność BORT ograniczała się tylko do obsługi ruchu turystycznego i prowadzenia wypożyczalnia sprzętu turystycznego.

W latach następnych zatrudnienie fachowej obsady pozwoliło na rozszerzenie działalności BORT, dostosowując się do zapotrzebowania na rynku.

Zakres działalności BORT w okresie jego działalności:

organizacja wycieczek i obozów krajowych

sprzedaż skierowań na wczasy krajowe;

akwizycja wczasów i wycieczek krajowych;

wypożyczalnia sprzętu turystycznego (1976–1982);

kasa walutowa (1987–1992);

punkt sprzedaży artykułów różnych (1991–1992);

punkt usług kserograficznych (1991–1998);

punkt sprzedaży wydawnictw turystycznych (księgarnia);

sprzedaż biletów na przewozy międzynarodowe.

Dobra kondycja finansowa Oddziału pozwoliła w 1986 roku na remont kapitalny lokalu przy ul. Wita Stwosza 15, co nadało mu wygląd nowoczesnego biura turystycznego.

W latach 1986 – 1992 BORT zatrudniał przy bezpośredniej obsłudze klientów od 5 do 6 osób.

Decyzja Urzędu Miasta spowodowała, że w grudniu 1996 roku BORT został pozbawiony lokalu. Brak odpowiedniego lokalu spowodował zmniejszenie ilości obsługiwanych klientów i konieczność zmniejszenia obsady personalnej. W 1997 roku tymczasową siedzibą BORT było Biuro Oddziału przy ul. Kościuszki 13/5 na I piętrze.

Na mocy porozumienia z Oddziałem PTTK Krzyki w latach 1998 – 2001 BORT ma nową siedzibę na pl. Dominikańskim (przejście podziemne).

Od stycznia roku 2002 BORT został decyzją administracyjną ponownie pozbawiony lokalu, przenosząc się znów do lokalu przy ul. Kościuszki 13/5.

Zakład Usług Wysokościowych „ALPINAR”

W 1981 r. taternicy z Dolnośląskiego Klubu Górskiego „Grzdyle” wystąpili z inicjatywą wykonywania prac wysokościowych w celu uzyskania środków finansowych na organizację wypraw alpinistycznych i zakup sprzętu turystycznego. Inicjatorami byli: Janusz Listos, Roman Gibki i Jacek Skrzypczyński oraz Jan Barć.

Oddział PTTK Wrocław Fabryczna otrzymał zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie prac wysokościowych na terenie całego kraju, wykonywanych przez członków Klubu z uprawnieniami taternickimi. W 1983 r. został powołany Zakład Usług Wysokościowych „ALPINAR” przy Oddziale PTTK Wrocław Fabryczna.

Realizowane były zlecenia na prace wysokościowe zakładów pracy z całego kraju. Środki wypracowane przez zakład były przeznaczone na działalność programową Oddziału (rajdy, szkolenia, wypraw, zloty), zakup dwóch lokali, jak również zwiększały obowiązujące w Towarzystwie odpisy: Fundusz Pomocy Oddziałom i Fundusz Schronisk Górskich.

Dolnośląski Klub Górski organizował specjalistyczne szkolenia taternickie dla przyszłych taterników.

Zmiany w gospodarce kraju, umożliwiające osobom fizycznym zakładanie firm prywatnych, były przyczyną rozwiązania zakładu w 1993 r.

VI. 35 LAT ODDZIAŁU W PIGUŁCE

Liczba ogniw i członków PTTK

Rok
Ilość członków
Różnica Liczba Kół i Klubów
1967 973 20
1968 1174 + 201 40
1969 1588 + 414 42
1970 1776 + 148 57
1971 1061 - 715 36
1972 1117 + 91 37
1973 1317 + 205 35
1974 1228 - 89 32
1975 1423 + 195 32
1976 1164 - 259 30
1977 1789 + 625 36
1978 1525 - 264 30
1979 1713 + 188 36
1980 1710 - 3 30
1981 1757 + 47 30
1982 2044 + 287 47
1983 2801 + 757 54
1984 3561 + 760 54
1985 4253 + 692 64
1986 4932 + 679 59
1987 5821 + 889 64
1988 5672 - 149 56
1989 6195 + 523 50
1990 3978 - 2217 32
1991 1462 - 2516 21
1992 1020 - 342 21
1993 833 - 187 17
1994 670 - 163 16
1995 715 + 45 18
1996 766 + 51 20
1997 639 - 127 17
1998 687 + 48 17
1999 623 - 64 17
2000 562 - 61 16
2001 500 - 62 17

Turystyka na przestrzeni 35 lat

(wg danych GUS od roku 1971 –za wcześniejsze lata brak danych)

Turystyka kwalifikowana

Lp. Turystyka Liczba imprez Liczba uczestników w tym młodzież
1 Piesza nizinna 2.867 83.526 41.837
2 Piesza górska 3.874 113.413 78.546
3 Narciarska 524 13.128 2.741
4 Kolarska 587 11.783 4.847
5 Motorowa 5 81 6
6 Żeglarska 10 145 102
7 Kajakowa 441 9.899 6.551
8 Speleologiczna 7 154 142
9 Płetwonurków 1 3
10 Na orientację 540 9.606 8.604
11 Inne 694 20.534 15.405
XX RAZEM 9.550 262.272 158.781

Turystyka powszechna

Wycieczki zorganizowane Liczba wycieczek Liczba uczestników
przez Koła, Kluby, BORTi obsłużone przez przewodników 12.552 325.259

Odznaki turystyki kwalifikowanej

zweryfikowane przez referat Oddziału

Lp. Nazwa odznaki Ilość
1 Górska Odznaka Narciarska 9
2 Górska Odznaka Turystyczna 431
3 Kolarska Odznaka Turystyczna 9
4 Młodzieżowa Odznaka Krajoznawcza 2.000
5 Motorowa Odznaka Turystycznaw tym: Turysta Motorowy 18
6 Nizinna Odznaka Narciarska 2
7 Odznaka Krajoznawcza 33
8 Odznaka Turystyki Pieszejw tym: „Siedmiomilowe Buty” 2.014

 

9 Szlakami Chwały Oręża Polskiego 2
10 Szlakami Jazdy Polskiej 59
11 Turysta Dolnego Śląska 1.214
12 Turystyczna Odznaka Kajakowa 10
13 Wędrówki Dookoła Wrocławia 115
14 Żeglarska Odznaka Turystyczna 5
16 Inne 106
XX RAZEM 6.027

Prezesi Zarządu Oddziału:

Witold Prelicz 30.05.1967 – 23.03.1970

Władysław Mianowski 23.03.1970 – 10.04.1972

Witold Prelicz 10.04.1972 – 20.07.1973

Wacław Jarguliński 06.11.1973 – 19.03.1974

Władysław Mianowski 10.03.1974 – 03.02.1981

Mieczysław Zandberg 03.02.1981 – 14.12.1992

Andrzej Pikulski 14.12.1992 – 18.04.1994

Krzysztof Białobłocki 18.04.1994 – 19.04.1997

Jerzy Błaszczyk 19.04.1997 – 31.03.2001

Mikołaj Bialik 31.03.2001 –

Prezesi Oddziałowej Komisji Rewizyjnej

Kazimierz Traczuk 30.05.1967 – 31.03.1968

Edward Łuczak 31.03.1968 – 13.12.1976

Jadwiga Klusek 13.12.1976 – 03.02.1981

Roman Laskowski 03.02.1981 – 16.03.1985

Krzysztof Białobłocki 16.03.1985 – 09.04.1989

Bohdan Łojewski 09.04.1989 – 23.01.1993

Zbigniew Frączek 24.01.1993 – 19.04.1997

Krzysztof Białobłocki 19.04.1997 – 15.01.1999

Mieczysław Zandberg 15.01.1999 – 31.03.2001

Alicja Grunt – Mejer 31.03.2001 – nadal

Prezesi Oddziałowego Sądu Koleżeńskiego

Zbigniew Cackowski 30.05.1967 – 15.03.1970

Bożena Komendera 15.03.1970 – 19.03.1974

Jerzy Idler 19.03.1974 – 13.12.1978

Urszula Kawińska 25.02.1991 – 14.12.1992

Wanda Haas 14.12.1992 – nadal

Pracownicy Oddziału (okres zatrudnienia; stanowisko):

Jan Barć 01.08.1969 – 31.03.1987 Główny księgowy

Maria Banasiak 01.12.1986 – 31.08.1997 Główna księgowa

Ewa Czachorowska 01.11.1984 – 19.01.1992 Kasjerka – księgowa

Halina Daniluk 01.02.1986 – 31.05.1993 Księgowa

Zbigniew Fastnacht 14.08.1968 – 13.11.1968 Instruktor turystyki

Urszula Hamera 15.12.1971 – 01.10.1974 Organizator turystyki

Teresa Glińska 01.04.1992 – 31.05.2000 Pracownik BORT

Robert Jędrasiak 02.11.1987 – 30.06.1989 Instruktor

Janina Krawczykiewicz 01.10.1977 – 15.09.1981 Kierownik BORT

Wanda Kuśnierz 01.08.1986 – 31.03.1990 Księgowa

Władysława Koba 01.02.1984 – 31.10.1986 Główna księgowa

Jerzy Marszalski 03.11.1969 – 31.07.1970 Kierownik Biura

Jerzy Osiecki 02.05.1969 – 14.06.1969 Instruktor turystyki

Pióro Teresa 01.06.1985 – 31.12.1989 Instruktor BORT

Kazimierz Karol Rękas 21.04.1987 – 31.10.1991 Instruktor BORT

Danuta Suligowska 01.04.1988 – 17.07.1990 Księgowa

Marek Szot 02.01.1986 – 31.12.1991 Instruktor turystyki

Krystyna Stępień 22.04.1991 – 31.05.1997 Instruktor BORT

Maria Tarnowicz 01.10.1973 – 31.12.1980 Instruktor BORT

Helena Wilk 01.04.1987 – 14.04.1990 Kasjer walutowy

Janusz Zakrzewski 01.06.1973 – 30.09.1977

01.10.1980 – 15.08.1981 Kierownik biura

Danuta Zakrzewska 01.06.1977 – 28.02.1991 Instruktor BORT

Walerian Żukowski 01.11.1967 – 30.04.1973 Kierownik biura

Eugeniusz Żur 01.02.1969 – 30.09.1980

01.05.1988 – 30.11.1998 Instruktor turystyki

Komisje Oddziału Wrocław Fabryczna

Okres działalnia Rodzaj
1967 – 1973 Komisja Turystyki Kolarskiej
1967 – 1974 Komisja Turystyki Motorowej
1967 – 1976 Komisja Narciarska
1967 – 1979 Komisja Krajoznawcza
1967 – 1983 Komisja Kół i Oddziałów Zakładowych
1967 – 1990 Komisja Turystyki Górskiej
1968 – 1973 Komisja Turystyki Kajakowej
1969 – i nadal Komisja Turystyki Pieszej
1971 – i nadal Komisja Opieki nad Zabytkami

Koła i Kluby Oddziału Wrocław Fabryczna

NumerKoła Klubu Okresdziałalnościw Oddziale
Nazwa
1967 – 1978 Klub „Azymutek – 67”
1967 – 1983 Klub Fotografii Krajoznawczej
1968 – 1972 Koło Organizatorów Turystyki
1968 – 1990 Młodzieżowy Klub Turystyczny Ślężanie”
1970 – 1976 Klub Turystyki Kwalifikowanej „Krajobrazy”
1977 – 1987 Klub Turystyki Europejskiej „Euroklub”
1985 – 1988 Klub Miłośników Kolei Żelaznych
1985 – 1988 Klub Turystyczny „KOZ”
1986 – 1990 Dolnośląski Klub Górski
1987 – 1988 Klub Podwodny „ACROPORA”
01 1968 – 1985 DKG – „Grzdyle”
02 1972 – i nadal Klub Społecznych Opiekunów Zabytków
03 1977 – 1978 Dzielnicowa Biblioteka Publiczna
04 1981 – i nadal Klub Turystyki Górskiej „Łazek”
05 1980 – i nadal Klub Kajakowy „Nektos – 5”
06 1990 – i nadal Klub „Polanka”
07 1991 – 1992 WSK PZL-Hydral
08 1995 – i nadal Klub Turystyki Kolarskiej „Rewor”
09 1969 – 1995 Przy parafii św. Klemensa Dworzaka
10 1959 – 1985 Fabryka Maszyn Rolniczych„Agromet – Archimedes”
10 1998 – 2000 Klub Kajakowy „Nektos-Mosina”
11 1955 – 1990 DZWME „DOLMEL”
11 1995 – i nadal Koło „Ślężanie” przy PKP
12 1956 – 1983 Fabryka Automatów Tokarskich (FAT)
13 1962 – i nadal Koło przy „HUTMEN” Wrocław
14 1956 – 1984 Zakłady Metalowe „PILMET”
14 1965 – i nadal Koło Przy Komendzie Wojewódzkiej Policji
15 1968 – 1991 FMB „FADROMA”
16 1964 – 1985 Wrocławskie Zakłady Materiałów Ogniotrwałych
18 1968 – 1985 WZPML „DOLPIMA”
19 1967 – i nadal Koło terenowe
20 1979 – 1991 Jednostka Wojskowa nr 4967– Żandarmeria Wojskowa
21 1968 – 1973 Wrocławska Przędzalnia Czesankowa „Weltex”
21 1987 – 1993 Osiedlowy Dom Kultury „Stabłowice”
21 1970 – 1984 Zakład Produkcji Aparatury Elektronicznej„INCO”
22 1983 – 1988 Przy parafii św. Elżbiety we Wrocławiu
23 1985 – 1988 Przy parafii św. Karola Boromeuszawe Wrocławiu
24 1987 – 1988 Polski Związek Emerytów i RencistówWrocław Fabryczna
25 1984 – 1985 Osiedlowy Dom Kultury „Popowice”
25 1987 – 1990 Klub turystyki rodzinnej „Agat-25”
25 1968 – 1979 Zakłady Mięsne we Wrocławiu
26 1984 – 1985 Środa Śląska
26 1988 – 1989 Osiedlowy Dom Kultury „Popowice”
27 1968 – 1979 PTSB „Transbud – Wrocław”
27 1984 – 1985 Wrocławski Kombinat Budowlany
28 1986 – 1987 Urząd Dzielnicowy Wrocław Fabryczna
29 1985 – i nadal Klub Narciarski „Epoksydy” przy CHEMIZOLI
30 1987 – 1989 Wrocławski Oddział TowarzystwaPolsko – Austriackiego
30 1984 – i nadal Klub Przewodników Turystycznych
31 1968 – 1972 Osiedlowy Dom Kultury „Kozanów”
32 1986 – 1991 Harcerski Klub Krajoznawczo – Turystyczny„HARTEK”
33 1986 – 1991 ETOB – Wrocław
33 1968 – 1972 Osiedlowy Dom Kultury „Maślice”
34 1968 – 1972 Osiedlowy Dom Kultury „Muchobór”
35 1968 – 1970 Osiedlowy Dom Kultury „Pilczyce”
38 1969 – 1969 Zakłady Garbarskie w Leśnicy
52 1969 – 1969 Przedsiębiorstwo Paszowe „Bacutil”
61 1976 – 1978 Osiedlowy Dom Kultury „Zamek” w Leśnicy
63 1973 – 1979 Wrocławska Spółdzielnia Ogrodnicza
64 1972 – 1976 Komenda OHP 2-27
68 1976 – 1979 Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni

SKKT

NumerSKKT Okresdziałalnościw Oddziale NazwaOpiekun
1977 – 1979 Elektroniczne Zakłady Naukowe we Wrocławiu Regina Kornafel
01 1969 – i nadal V Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu Andrzej Pikulski
02 1969 – 1991 VI Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu Wiesława Denderys
03 1969 – 1989 VII Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu Danuta Domrat
04 1978 – 1991 Szkoła Podstawowa nr 33 we Wrocławiu Krystyna Ożóg
04 1996 – i nadal Dom Dziecka w Obornikach Śląskich Maria Burzyńska
05 1977 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 57 we Wrocławiu Władysława Plaminiak
06 1977 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 16 we Wrocławiu Edward Dudek
06 1992 – i nadal Szkoła Podstawowa nr 83 we Wrocławiu Elżbieta Listwan
07 1977 – 1990 Szkoła podstawowa nr 68 we Wrocławiu Krystyna Kusznir
08 1979 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 19 we Wrocławiu Bogusława Możdżeń
08 1994 – i nadal Szkoła Podstawowa nr 81 we Wrocławiu Marta Ekert – Mazzini
09 1978 – 1989 Szkoła Podstawowa nr 24 we Wrocławiu Dariusz Kraus
09 1992 – i nadal Liceum Ogólnokształcące w Sycowie Edmund Goś
10 1979 – 1989 Szkoła Podstawowa nr 26 we Wrocławiu Elżbieta Potapczuk
11 1977 – 1989 Szkoła Podstawowa nr 95 we Wrocławiu Teresa Kwiatkowska; Maria Filipiak (Modelska)
12 1979 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 100 we Wrocławiu Zenon Kałużny; Ewa Filipiak (Wlazło)
13 1978 – 1988 Szkoła Podstawowa w Miękini Elżbieta Gawryś
14 1978 – 1988 Szkoła Podstawowa w Mrozowie Bronisław Śnieżek
15 1979 – 1988 Szkoła Podstawowa w Głosce Ryszard Gołofit
16 1980 – 1990 Szkoła Podstawowa w Malczycach Józef Konieczny
17 1979 – 1990 Zespół Szkół Ogrodniczych we Wrocławiu Małgorzata Adamska
18 1982 – 1987 Bursa Szkół Budowlanych nr 1 we Wrocławiu Maria Dancewicz
19 1982 – 1989 Szkoła Podstawowa nr 15 we Wrocławiu Elżbieta Blacios
20 1977 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 105 we Wrocławiu Stefania Kulpaczyńska
21 1969 – 1988 Zespół Szkół Rolniczych we Wrocławiu Janina Grabowska
22 1981 – 1989 Szkoła Podstawowa nr 25 we Wrocławiu Teresa Trojanowska
23 1981 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 3 we Wrocławiu Teresa Wrona
24 1978 – 1995 Szkoła Podstawowa nr 51we Wrocławiu Bożena Szumowska
25 1977 – 1991 Szkoła Podstawowa nr 27 we Wrocławiu Piotr Staniów; Ryszard Gołofit
26 1982 – 1989 Dom Dziecka nr 3 we Wrocławiu Iwona Kozub
27 1975 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 82 we Wrocławiu Wanda Matziol
28 1977 – 1992 Szkoła Podstawowa nr 22 we Wrocławiu Stefania Perczak
29 1982 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 109 we Wrocławiu Małgorzata Głowicka
30 1981 – 1989 Szkoła Podstawowa nr 28 we Wrocławiu Małgorzata Cierniak
31 1982 – 1994 Szkoła Podstawowa nr 106 we Wrocławiu Hanna Staniów
32 1979 – 1992 Szkoła Podstawowa nr 5 we Wrocławiu Zbigniew Niemiec
33 1983 – 1997 Szkoła podstawowa nr 113 we Wrocławiu Maria May-Majewska; Maria Modelska;Wanda Haas
34 1983 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 65 we Wrocławiu Janusz Grabias
35 1983 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 79 we Wrocławiu Irena Kamińska
36 1983 – 1994 Szkoła Podstawowa w Sulistrowicach Bolesław Tryniecki
37 1983 – i nadal Zakład Rehabilitacji Zawodowej Inwalidów Karol Dykiert
38 1983 – 1990 Szkoła Podstawowa Specjalna nr 1 we Wrocławiu Jan Modzelewski
39 1968 – 1990 Zespół Szkół Mechanicznych nr 2 we Wrocławiu Mirosława Szczęsna
40 1985 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 75 we Wrocławiu Elżbieta Cichos
41 1986 – 1995 Zespół Szkół Zawodowych nr 2 we Wrocławiu Jadwiga Angelus
42 1986 – 1991 Szkoła Podstawowa nr 32 we Wrocławiu Grażyna Sobik
43 1986 – 1988 Szkoła podstawowa w Szczepanowie Jerzy Strożek
44 1969 – 1990 Zespół Szkół Budowlanych we Wrocławiu Andrzej Gnatowski
45 1969 – 1977 Zespół Szkół Chemicznych we Wrocławiu Stanisława Gołaszewska
45 1986 – 1990 Szkoła Podstawowa w Pustkowie Żurawskim Ryszard Bury
46 1987 – 1990 Szkoła Podstawowa nr 37 we Wrocławiu Bożena Broś
60 1974 – 1975 Technikum Elektroniczne + OHP w Czernicy Stanisława Stękała

Uwaga: numery poszczególnych Kół, Klubów i SKKT mogą się pokrywać.

Udział we władzach PTTK

We władzach na szczeblu Zarządu Głównego PTTK:

Władysław Mianowski – członek Głównej Komisji Rewizyjnej

(1989-1997 i od 15.09.2001)

W Zarządzie Wojewódzkim PTTK na stanowiskach pracowniczych:

Stanisław Nosol – sekretarz (1984 – 1990)

– likwidator ZW PTTK (do 31.03.1991)

Janusz Zakrzewski – instruktor (1977–1980)

Eugeniusz Żur – instruktor (1980–1988)

W Zarządzie Wojewódzkim PTTK – z wyboru:

Stanisław Nosol – członek prezydium Zarządu (1981-1990)

– wiceprzewodniczący Komisji Krajoznawczej

(1981-1984 i 1985-1989)

<!–[if !supportLists]–>· <!–[endif]–>Mieczysław Zandberg – członek Prezydium Zarządu (1985-1989)

– wiceprezes (1989-1990)

Marek Szot – członek Zarządu (1985-1990)

Piotr Staniów – członek Zarządu (1985-1990)

– członek Komisji Młodzieżowej

– członek Komisji Turystyki Górskiej

Piotr Jabłoński – członek Zarządu (1985-1989)

– członek Komisji Młodzieżowej.

W wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej ZW PTTK – z wyboru:

Krzysztof Białobłocki – członek Komisji (1981-1985)

Władysław Mianowski – członek Komisji (1989-1991)

W Wojewódzkim Sądzie Koleżeńskim ZW PTTK – z wyboru:

Władysław Mianowski – członek Sądu (1981-1985)

Eugeniusz Żur – członek Sądu (1989-1990)

W komisjach wojewódzkich – z wyboru:

Alicja Balicka – członek Komisji Opieki nad Zabytkami (1985-1990)

Jerzy Idler – przewodniczący Komisji Kół i Oddziałów

Zakładowych (1981-1984)

Jerzy Komosa – członek Komisji Kół i Oddziałów Zakładowych

(1981-1985)

Jacek Miarczyński – członek Komisji Kultury Szlaku 1981-1985

Bogusław Modelski – członek Komisji Opieki nad Zabytkami (1985-1990)

– skarbnik Dolnośląskiej Federacji Przewodnickiej

(1989 – 1999)

Władysława Plaminiak – członek Komisji Młodzieżowej (1981-1985)

Wojciech Radliński – przewodniczący Komisji Kultury Szlaku

Marek Szot – przewodniczący Komisji Turystyki Górskiej

(1981-1990)

Janusz Zakrzewski – przewodniczący Komisji Opieki nad Zabytkami

(1985-1990)

Stanisław Ziobro – członek Komisji Opieki nad Zabytkami (1985-1987)

Eugeniusz Żur – członek Komisji Opieki nad Zabytkami (1985-1990)

W Porozumieniu Oddziałów PTTK Województwa Dolnośląskiego:

Jerzy Błaszczyk – członek (1999–2001)

Mikołaj Bialik – skarbnik (od roku 2001)

Kalendarium

26.02.1965 Powołanie Zakładowego Oddziału PTTK przy WZE ELWRO
14.04.1967 Uchwała VI Konferencji Sprawozdawczo – Wyborczej Zakładowego Oddziału PTTK przy WZE Elwro o przekształceniu się Oddziału w Międzyzakładowy Oddział PTTK. Prezes – Witold Prelicz.
30.05.1967 Konferencja Delegatów Kół PTTK z dzielnicy Wrocław Fabryczna, inaugurująca powstanie pierwszego Międzyzakładowego Oddziału PTTK, w Klubie Olimpijczyka przy ul. Nowotki 15, należącym do WZE Elwro.
19.02.1968 I Zjazd Sprawozdawczy Delegatów Międzyzakładowego Oddziału PTTK w Klubie WZE Elwro ul. Nowotki 15.
16.05.1968 Grupy młodych turystów: „Felicjanie”, „Grzdyle” i „Szarotki” łączą się w Młodzieżowy Kub Turystyczny „Ślężanie”.
06.1968 Biuro Oddziału zostaje przeniesione do nowej siedziby w budynku DRN Wrocław Fabryczna – Sukiennice 10 pokój 312.
31.03.1969 II Zjazd Sprawozdawczy Delegatów Międzyzakładowego Oddziału PTTK w sali klubowej DRN Wrocław Fabryczna – Sukiennice 9.
12.1969 Wyodrębnienie się z MKT „Ślężanie” – Klubu Turystyki Młodzieżowej „Grzdyle”.
23.03.1970 III Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Delegatów Międzyzakładowego Oddziału PTTK w sali Miejskiego Biura Projektów przy ul. Oławskiej 2. Prezes – Władysław Mianowski.
18.04.1970 Oddział przenosi się do nowej siedziby przy ul. Szczęśliwej 19.
07.10.1970 Utworzenie przez aktyw turystyczny absolwentów Technikum Chemicznego – Klubu Turystyki Pieszej „Krajobrazy”.
20.02.1971 Zjazd Delegatów Kół Pafawagu powołuje Oddział Zakładowy PTTK „PAFAWAG” (wyodrębniając się z Międzyzakładowego Oddziału PTTK).
15.03.1971 IV Zjazd Sprawozdawczy Delegatów Międzyzakładowego Oddziału PTTK w Sali Ławników w Piwnicy Świdnickiej. Podjęta zostaje uchwała o zmianie nazwy na Oddział Dzielnicowy PTTK Wrocław Fabryczna.
04.1971 Powołanie komisji statutowych: opieki nad zabytkami, turystyki pieszej, turystyki górskiej, krajoznawczej i ochrony przyrody.
04.05.1971 We współpracy z władzami oświatowymi powołana zostaje Rady Opiekunów SKKT.
1971 Komisja opieki nad zabytkami objęła swoją opieką drewniany kościółek p.w. św. Jana Nepomucena w Parku Szczytnickim we Wrocławiu.
10.04.1972 V Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w Klubie ZMS w Piwnicy Świdnickiej. Prezes Witold Prelicz.
11.09.1972 Biuro Oddziału zostaje przeniesione do lokalu przy ul. Wita Stwosza 15.
1973 W ramach obchodów 100-lecia turystyki, Zarząd Okręgu wyróżnia Oddział za dotychczasową pracę Dyplomem Uznania. 19 członków Oddziału zostało uhonorowanych Odznaką 100-lecia Zorganizowanej Turystyki w Polsce.Za swą działalność i propagowanie turystyki wśród młodzieży Klub Turystyki Młodzieżowej „Grzdyle” wyróżniony zostaje Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”.
16.05.1973 VI Zjazd Sprawozdawczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w Klubie Budowlanych przy ul. Braniborskiej.
20.07.1973 Umiera Witold Prelicz – prezes i jeden z inicjatorów powstania Oddziału.
06.11.1973 Kolejnym prezesem zostaje Wacław Jarguliński.
10.12.1973 Przy udziale przedstawiciela Wydziału Oświaty DRN Wrocław Fabryczna odbyło się w Technikum Chemicznym zebranie opiekunów SKKT. Powołano Radę Opiekunów SKKT w nowym składzie.
19.03.1974 VII Zjazd Sprawozdawczo Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w świetlicy ADM ul. Łaciarska 31/33. Prezes – Władysław Mianowski.
1974 Zajęcie I miejsca na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Wiedzy Krajoznawczej przez uczniów EZN Mera – Elwro.
22.04.1975 VIII Zjazd Sprawozdawczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w świetlicy ADM ul. Łaciarska 31/33.
13.12.1976 IX Zjazd Sprawozdawczo Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w sali Miejskiego Biura Projektów przy ul. Oławskiej 2. Prezes – Władysław Mianowski.
01.10.1977 Rozpoczęło działalność Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna.
15.11.1978 Z Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna wyodrębnia się Oddział Zakładowy PTTK „ELWRO”.
1980 Komisja Opieki nad Zabytkami – za opracowanie „Kroniki Historii Kościółka w Parku Szczytnickim”zdobyła I miejsce w I Krajowym Konkursie Prezentacji Dorobku Społecznych Opiekunów Zabytków.
03.02.1981 X Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w kawiarni „Dominikańska” przy ul. św. Katarzyny 2. Prezes – Mieczysław Zandberg.Podjęte zostały dwie bardzo ważne dla Oddziału uchwały:- o przyjęciu przez Oddział imienia Witolda Prelicza,- o ustanowieniu Odznaki „Zasłużony dla Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna.
21.03.1983 XI Zjazd Sprawozdawczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w świetlicy ADM ul. św. Antoniego. Za zasługi w upowszechnianiu krajoznawstwa i turystyki Oddział otrzymuje Złotą „Honorową Odznakę PTTK” (legitymacja nr 8067 z dnia 09.03.1983r.).
1983 Klub Turystyki Górskiej „Grzdyle” zostaje przekształcony w Dolnośląski Klub Górski. Zadania klubowe (turystyka górska, szkolenia wspinaczkowe, alpinizm) w połączeniu z działalnością gospodarczą, polegającą na świadczeniu usług wysokościowych, doprowadzają do powstania Zakładu Usług Wysokościowych „ALPINAR”.
06.07.1984 Za zasługi w upowszechnianiu turystyki i krajoznawstwa Koło Zakładowe „HUTMEN” uhonorowano Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”.
27.08.1984 Zarząd Oddziału podejmuje uchwałę o zakupie lokalu przy ul. Kościuszki 13/5. Zakupiono go w 1985 r. i przeniesiono tam Biuro Oddziału.
16.03.1985 XII Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w Domu Kultury „Zamek” w Leśnicy. Prezes – Mieczysław Zandberg.
18.01.1987 Zmarł Jan Barć – długoletni główny księgowy Oddziału, członek Prezydium, zwolennik i główny inicjator poszerzenia działalności gospodarczej w zakresie usług wysokościowych, a także przyjaciel wszystkich turystów (nazywany po prostu PANEM JANEM)
20.04.1987 Komisja Kół i Oddziałów Zakładowych Zarządu Głównego PTTK wyróżnia Oddział medalem „Za zasługi dla turystyki zakładowej”.
09.04.1989 XIII Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w Ośrodku Kultury i Sztuki Rynek – Ratusz 24. Prezes – Mieczysław Zandberg.Oddział otrzymuje Sztandar i z tej okazji zostaje wyróżniony Złotą Odznaką „Zasłużony dla województwa wrocławskiego i miasta Wrocławia” oraz Złota Odznaką Towarzystwa Miłośników Wrocławia.
25.02.1991 XIV Nadzwyczajny Zjazd Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w Klubie Muzyki i Literatury przy pl. Kościuszki. Uchwalono Statut Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna i wybrano Oddziałowy Sąd Koleżeński, co było konieczne z uwagi na likwidację Sądu Koleżeńskiego na szczeblu Zarządu Wojewódzkiego PTTK.
15.05.1991 Klub Społecznych Opiekunów za swoją dotychczasową działalność zostaje z okazji XX-lecia wyróżniony Złotą „Honorową Odznaką PTTK”.
28.06.1991 Oddział po dokonaniu w Sądzie Wojewódzkim wpisu do „Rejestru Stowarzyszeń” uzyskuje osobowość prawną jako Oddział PTTK Wrocław Fabryczna im. Witolda Prelicza.
14.12.1992 XV Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Delegatów ogniw Oddziału Dzielnicowego PTTK Wrocław Fabryczna w Klubie Muzyki i Literatury przy pl. Kościuszki. Prezes – Andrzej Pikulski.
1993 Na skutek zmian gospodarczych następuję ograniczenie działalności, a następnie stopniowa likwidacja Zakładu Usług Wysokościowych.
18.04.1994 Andrzej Pikulski rezygnuje z funkcji Prezesa Zarządu Oddziału i Członka Zarządu. Obowiązki prezesa przejmuje Członek Zarządu Krzysztof Białobłocki.
11.05.1994 Klub Kajakowy „Nektos-V” i Klub Przewodników Turystycznych za swą dotychczasową działalność zostają wyróżnione Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”.
12.06.1996 Za swoją działalność SKKT „TREP” przy Liceum Ogólnokształcącym w Sycowie zostaje wyróżnione Srebrną „Honorową Odznaką PTTK”.
31.01.1997 Na skutek decyzji Urzędu Miasta Wrocławia, Oddział musi opuścić lokal przy ul. Wita Stwosza 15. BORT zostaje przeniesiony do pomieszczeń przy ul. Kościuszki 13/5
19.04.1997 XVI Zjazd Sprawozdawczo – Wyborczy Oddziału PTTK Wrocław-Fabryczna w budynku Dolnośląskiej DOKP przy ul. Joannitów 13. Prezes – Jerzy Błaszczyk.
06.1997 W oparciu o Uchwałę XVI Zjazdu wznowiono wydawanie Biuletynu Informacyjnego.
18.10.1997 Uroczyste obchody XXX-lecia Oddziału Wrocław Fabryczna im. Witolda Prelicza na zamku w Wojnowicach.
12.12.1998 Za swoją działalność Koło nr 11 „Ślężanie” zostaje wyróżnione Srebrna „Honorową Odznaką PTTK”.
02.02.1999 XVII Nadzwyczajny Zjazd Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna w budynku Dyrekcji Okręgu Infrastruktury Kolejowej we Wrocławiu przy ul. Joannitów 13. Zjazd uchwalił Statut Oddziału, zatwierdził regulamin tytułu „Członek Honorowy Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna” i nadał tę godność Władysławowi Mianowskiemu, Walerianowi Żukowskiemu i Krzysztofowi Białobłockiemu.
08.12.2000 Za swoją działalność Klub Turystyki Pieszej „TREP” przy Liceum Ogólnokształcącym w Sycowie zostaje wyróżniony Złotą „Honorową Odznaką PTTK”.
31.03.2001 XVIII Walny Zjazd Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna w kawiarni „Arka” przy ul. św. Macieja. Prezes – Mikołaj Bialik.Zjazd nadaje tytuł „Członek Honorowy Oddziału PTTK Wrocław Fabryczna Urszuli Kawińskiej i Karolowi Dykiertowi.

 

Oddział PTTK Wrocław Fabryczna im. Witolda Prelicza